edubun
Nederlands

Namen van de witte toetsen

Zeven letters die zich herhalen: C D E F G A B. Ook in Korea en veel Europese landen gebruikt men do re mi fa sol la si.

Letters en lettergrepen

LetterCDEFGAB
Lettergreepdoremifasollasi

Musici noemen de witte toetsen naar de eerste zeven letters van het alfabet. Het patroon begint bij C omdat C makkelijk te vinden is, maar de letters lopen zelf van A tot G, en na G volgt weer A. In een groot deel van Europa, Latijns-Amerika en Korea zingt men de noten ook met lettergrepen: do, re, mi, fa, sol, la, si. Het Koreaans heeft ook eigen letternamen, die je in Koreaanse muziekboeken ziet: da, ra, ma, ba, sa, ga, na voor C tot B. Daarom heet het centrale C in het Koreaans gaon da.

Na B begint het patroon weer bij C. Twee oriëntatiepunten helpen: C ligt links van de twee zwarte toetsen, F ligt links van de drie zwarte toetsen. Vanaf die twee kun je de rest tellen. D zit tussen de twee zwarte toetsen en is dus de makkelijkste toets om te vinden zonder te kijken. G en A zitten tussen de zwarte toetsen van het groepje van drie, en B is de witte toets net rechts van dat groepje.

De zwarte toetsen ontlenen hun naam aan de witte toetsen ernaast. De zwarte toets net rechts van C is C sharp, geschreven als C♯, wat een beetje hoger dan C betekent. Dezelfde toets heet ook D flat, D♭, wat een beetje lager dan D betekent. Welke naam gebruikt wordt, hangt af van het stuk, maar de toets en de klank zijn hetzelfde. Kruisen en mollen leer je in een latere cursus goed kennen; voor nu is het genoeg te weten dat elke zwarte toets een naam heeft die van een buur is geleend.

Een goede manier om de namen te leren is in beide richtingen oefenen. Zeg C D E F G A B omhoog en dan B A G F E D C omlaag, en raak elke toets aan terwijl je hem noemt. Als je elke witte toets kunt noemen zonder vanaf C te tellen, ben je klaar om muziek te lezen.

AchtergrondDe lettergrepen komen van een middeleeuwse hymne voor Johannes de Doper, Ut queant laxis, waarvan de tekst uit de 8e eeuw stamt. In de 11e eeuw merkte de monnik Guido van Arezzo dat elke halve regel van het eerste couplet een stap hoger begon dan de vorige, en hij gebruikte de eerste lettergreep van elke regel (ut, re, mi, fa, sol, la) om zangers nieuwe melodieën te leren. Ut werd later in de meeste landen do, en er kwam een zevende lettergreep bij, si. Engelstaligen veranderen si meestal in ti.
Cdo
Dre
Emi
Ffa
Gsol
Ala
Bsi

C do D re E mi F fa G sol A la B si daarna weer C

Zing de eerste vijf

Als je de namen hardop zegt terwijl je de noten hoort, koppel je de naam aan de klank. Druk op Luisteren om de eerste noot te horen, druk dan op Zingen en zing do re mi fa sol in je microfoon. De meter loopt vol als je binnen ongeveer 40 cent van de doeltoon zit, en de volgende noot klinkt zodra je hem vasthoudt. Je stem wordt in de browser geanalyseerd en er wordt niets opgenomen of ergens naartoe gestuurd.

Probeer het

  1. Welke witte toets ligt direct links van een groepje van drie zwarte toetsen?
    • C
    • E
    • F
    • B
  2. Wat komt er na B?
    • A
    • C
    • H
    • D
  3. Welke letter is "sol"?
  4. Zet deze in de volgorde van het toetsenbord, van links naar rechts.
  5. E is de witte toets direct rechts van…
    • het groepje van 2 zwarte toetsen
    • het groepje van 3 zwarte toetsen
  6. Welke witte toets zit tussen de twee zwarte toetsen van een groepje van twee?
    • C
    • D
    • E
  7. Welke letter is "la"?
  8. Wie gebruikte de lettergrepen ut re mi fa sol la om zangers les te geven?
    • Guido van Arezzo
    • Bartolomeo Cristofori
    • Johann Sebastian Bach
  9. Als je begint bij C en witte toetsen omhoog telt, welke letter is dan de 5e toets?
  10. Welke witte toets ligt direct rechts van het groepje van drie zwarte toetsen?
    • A
    • B
    • C
Belangrijkste punten
  • C D E F G A B, daarna weer C.
  • Oriëntatiepunten: C links van het groepje van 2, F links van het groepje van 3.
  • De lettergrepen do re mi komen van Guido van Arezzo.
Bronnen van deze cursus (8)
  • The Metropolitan Museum of Art, "The Pianofortes of Bartolomeo Cristofori" (metmuseum.org/essays/the-piano-the-pianofortes-of-bartolomeo-cristofori-1655-1731) and Grand Piano 1720 object page (metmuseum.org/art/collection/search/501788)
  • ISO 16:1975 standard tuning frequency A = 440 Hz (iso.org/standard/3601.html)
  • Stanford CCRMA equal temperament frequency list (ccrma.stanford.edu/~mromaine/220a/fp/frequency-comparison-list.html)
  • Guido of Arezzo and "Ut queant laxis" (en.wikipedia.org/wiki/Guido_of_Arezzo)
  • WETA, premiere of Beethoven's Ninth Symphony on 7 May 1824 (weta.org/fm/classical-score/may-7-1824-200th-anniversary-premiere-beethovens-symphony-no-9)
  • European Union, the European anthem (european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-anthem_en)
  • Council of Europe, European anthem 1972 (coe.int/en/web/portal/-/53-years-of-the-european-anthem)
  • Note frequencies computed with f = 440 × 2^((m − 69) / 12).

Geraadpleegd: 2026-10-17