Liedjes met drie akkoorden: I, IV en V
In G zijn de drie hoofdakkoorden G, C en D. Die zijn genoeg voor Amazing Grace, waarvan de tekst voor het eerst in 1779 werd gedrukt.
De akkoorden van een toonsoort nummeren
Elke majeurtoonsoort heeft zeven noten. In G-majeur zijn dat G A B C D E F♯. Muzikanten nummeren ze met Romeinse cijfers en bouwen op elke noot een akkoord. Het akkoord op de eerste noot is I, het thuisakkoord. Het akkoord op de vierde noot is IV en dat op de vijfde is V. In G geeft dat G, C en D. Samen bevatten die drie majeurakkoorden alle noten van de toonladder. Daarom kun je een melodie in G bijna altijd met deze akkoorden harmoniseren. V trekt sterk terug naar I; IV ligt ertussen en beweegt weg van huis zonder dezelfde spanning.
| Toonsoort | I | IV | V |
|---|---|---|---|
| C | C | F | G |
| G | G | C | D |
| D | D | G | A |
| A | A | D | E |
| E | E | A | B |
Bekijk de tabel en let op welke toonsoorten alleen akkoorden gebruiken die je al kent. G (G, C, D), D (D, G, A) en A (A, D, E) hebben geen barré nodig. C vraagt F, die je in hoofdstuk 3 hebt leren kennen. E vraagt B, op gitaar een barré of een viervingergreep, dus beginners verplaatsen liedjes in E vaak naar een andere toonsoort. De opeenvolging I-IV-V-I is zo fundamenteel dat muziektheoretici haar beschrijven als bepalend voor de toonsoort zelf. Componisten gebruiken haar al eeuwen om stukken te openen en af te sluiten.
Een lied in het publieke domein: Amazing Grace
De tekst van Amazing Grace werd geschreven door John Newton, een geestelijke (curate) van de Church of England in Olney, voor zijn nieuwjaarsdienst in 1773 en voor het eerst gedrukt in de Olney Hymns in 1779. De melodie waarop het nu wordt gezongen, bekend als New Britain, werd in 1829 gedrukt. William Walker koppelde de melodie in 1835 voor het eerst aan Newtons tekst in The Southern Harmony. Beide zijn al lang niet meer auteursrechtelijk beschermd. Het lied staat in 3/4. Een eenvoudige versie in G gebruikt over 16 maten één akkoord per maat:
| Maten 1-4 | G | G | C | G |
|---|---|---|---|---|
| Maten 5-8 | G | G | D | D |
| Maten 9-12 | G | G | C | G |
| Maten 13-16 | G | D | G | G |
Gebruik de walsslag uit het vorige hoofdstuk of een bastoon op tel 1 met twee lichte slagen erna. Tel elke maat ‘1 2 3’. Het eerste woorddeel, ‘A-’, is een opmaat vóór maat 1. Begin dus met het aanslaan van G op de volgende lettergreep, ‘-ma-’. Arrangementen in liedboeken voegen meer akkoorden toe, zoals G7 of Em, maar deze drie dragen het hele lied.
Twaalfmatenblues
Dezelfde drie akkoorden vormen de twaalfmatenblues, een vorm achter een groot deel van de blues, rock-'n-roll en jazz. In de gangbaarste versie verlopen de maten zo: I I I I, IV IV I I, V IV I I. In A wordt dat A A A A, D D A A, E D A A: allemaal open akkoorden. Speel vier neerslagen per maat en je hebt het raamwerk waarop duizenden liedjes zijn gebouwd. De vorm is een traditie en geen afzonderlijke compositie, dus je mag hem voor je eigen liedjes gebruiken.
Probeer het
Druk op Afspelen om I-IV-I-V in G te horen, de ruggengraat van het arrangement hierboven. Neurie daarna de melodie van Amazing Grace erbovenop.
- Wat is akkoord IV in de toonsoort G?
- C
- D
- Em
- F
- Wat is akkoord V in de toonsoort D?
- A
- G
- E
- B
- Welke toonsoort heeft C, F en G als I, IV en V?
- C
- G
- F
- A
- Voor welke van deze toonsoorten is geen barré nodig voor I, IV en V?
- A
- E
- F
- B
- In welk jaar werd de tekst van Amazing Grace voor het eerst gedrukt?
- Wie koppelde in 1835 voor het eerst de melodie New Britain aan de tekst?
- William Walker
- John Newton
- Antonio de Torres
- Hoeveel maten telt de twaalfmatenblues?
- Hoeveel maten staan in de gangbare twaalfmatenblues op akkoord I?
- Zet de twaalfmatenblues in A op volgorde (elk één regel).
- Amazing Grace wordt geteld in…
- 3/4
- 4/4
- 2/4
- 6/8
- I, IV en V staan op de 1e, 4e en 5e noot van de toonladder.
- G: G C D. D: D G A. A: A D E. C: C F G.
- Amazing Grace (tekst gedrukt in 1779, in 1835 aan de melodie gekoppeld) kan met G, C en D worden gespeeld.
- Twaalfmatenblues: I I I I, IV IV I I, V IV I I.
Bronnen van deze cursus (10)
- Wikipedia "Standard tuning", guitar E2 A2 D3 G3 B3 E4, fourths with a major third between G and B, written an octave higher than it sounds (en.wikipedia.org/wiki/Standard_tuning)
- Wikipedia "Capo (musical device)", capotasto, Doni 1640, James Ashborn patent 1850, capo affects only the open strings (en.wikipedia.org/wiki/Capo_(musical_device))
- The Metropolitan Museum of Art, Daniel Wheeldon, "The Spanish Guitar" (metmuseum.org/essays/the-spanish-guitar)
- Classical Guitar magazine, "10 Classical Guitar Innovations from Antonio de Torres" (classicalguitarmagazine.com/10-classical-guitar-innovations-from-antonio-de-torres)
- Wikipedia "Antonio de Torres Jurado" (en.wikipedia.org/wiki/Antonio_de_Torres_Jurado)
- Wikipedia "I-IV-V-I" (en.wikipedia.org/wiki/I–IV–V–I)
- Library of Congress, Amazing Grace collection, words written 1772 to 1773 and printed in Olney Hymns 1779 (loc.gov/collections/amazing-grace/articles-and-essays/dissemination-of-amazing-grace.html)
- Museum of the Bible, "How Sweet the Sound", tune NEW BRITAIN in Columbian Harmony 1829 and first paired with Newton's text by William Walker in The Southern Harmony 1835 (museumofthebible.org/how-sweet-the-sound)
- String frequencies computed with f = 440 × 2^((m − 69) / 12)
- fret positions computed with d = L × (1 − 2^(−n / 12)).
Geraadpleegd: 2026-10-17