Syncope, triolen en opmaat

Zet het accent op de ‘en’ in plaats van op de tel en het ritme leunt naar voren. De pianorags van Scott Joplin, zoals The Entertainer uit 1902, zijn daarop gebouwd.

Accenten tussen tellen

In de ritmes tot nu toe vielen lange noten en accenten op de tellen, vooral tel 1. Syncope ontstaat wanneer ze ergens anders vallen, op een zwakke tel of tussen tellen, en dat blijven doen. De luisteraar voelt de onderliggende tel nog steeds. Een noot die vroeg komt en over de volgende tel blijft klinken, voelt daarom als een duw of verrassing. Componisten maken syncopen met overbindingen die een noot naast de tel over de tel dragen, met punten, rusten op de tel zelf of simpelweg door de noot tussen tellen luider te spelen.

De meest voorkomende syncope in 4/4 is achtste, kwart, achtste: ‘1 en (2) en’. De kwart begint op de ‘en’ van tel 1 en loopt over tel 2, die dus geen eigen nieuwe noot heeft. Een andere vorm groepeert acht achtsten als 3 + 3 + 2, met accenten op 1, de ‘en’ van 2 en tel 4. Je hoort dit in veel Latijns-Amerikaanse en populaire muziek. Ragtime, de pianostijl die Scott Joplin beroemd maakte met stukken als The Entertainer, uitgegeven door John Stark & Son in 1902, houdt links een vaste tel terwijl rechts daartegen syncopeert.

Triolen lenen driedeling

Soms vraagt een stuk in enkelvoudige maat om een tel in drieën. Een triool past drie gelijke noten in de ruimte van normaal twee, met een kleine 3 boven de groep. Drie trioolachtsten duren één kwarttel, dus elk duurt een derde tel. Bij 90 BPM duurt een tel 0.667 seconden en een trioolachtste ongeveer 0.222 seconden, tegenover 0.333 voor een gewone achtste. Het omgekeerde bestaat ook: een duool past twee noten in de ruimte van drie in samengestelde maat, aangeduid met een 2. De muziektheorie noemt beide geleende onderverdelingen: elk leent tijdelijk de verdeling van het andere maattype.

Opmaat: vóór tel 1 beginnen

Veel melodieën beginnen met één of twee noten vóór de eerste sterke tel, zoals ‘a-’ vóór ‘MAZ-’ in Amazing Grace. Die noten vormen een opmaat, ook anacrusis genoemd, in een onvolledige eerste maat. Gewoonlijk is de laatste maat evenveel ingekort, zodat opmaat en slotmaat samen een volle maat vormen. Tel bij het inzetten de volle maat en begin op de juiste tel. In een lied in 3/4 met één tel opmaat tel je ‘1, 2’ en begin je op 3.

Jezelf testen

Het lab bevat vier ritmes. Begin met het gelijkmatige patroon om je basisfout te meten. Probeer dan het gesyncopeerde patroon en kijk of de gemiddelde fout stijgt. Bij syncopen is de gebruikelijke fout dat je noten tussen de tellen naar de dichtstbijzijnde tel schuiven, zichtbaar als een neiging tot te vroeg of te laat. Het trioolpatroon test of je één tel in drie gelijke tikken kunt verdelen. Zet de gids uit voor een moeilijkere test, en onthoud dat het beoordelingsvenster maximaal een kwart seconde, en kleiner als noten dicht op elkaar volgen.