Verschuivingen in vraag en aanbod

In OpenStax' autovoorbeeld verhogen inkomensstijgingen de gevraagde hoeveelheid bij $20 000 van 18 naar 20 miljoen auto's.

Wat verschuift een vraagkromme?

Een vraagkromme houdt alles behalve de prijs constant. Verandert een van die andere dingen, dan willen kopers bij elke prijs een andere hoeveelheid en verschuift de hele kromme. Een verschuiving naar rechts is een toename van de vraag; een verschuiving naar links is een afname. OpenStax noemt de belangrijkste oorzaken.

• Inkomen. Bij normale goederen verhoogt meer inkomen de vraag. Bij inferieure goederen, zoals voor sommige kopers huismerkboodschappen of tweedehandsauto's, verlaagt het die.
• Smaken en voorkeuren. Van 1980 tot 2021 steeg het Amerikaanse kipverbruik per persoon van 47 naar 97 pond per jaar. Rundvlees daalde van 76 naar 59 pond, volgens USDA-cijfers aangehaald door OpenStax.
• Bevolkingsomvang en samenstelling. Meer ouderen betekent meer vraag naar hoortoestellen en verzorgingshuizen.
• Prijzen van verwante goederen. Een goedkoper substituut (tablets voor laptops) verlaagt de vraag; een duurder complement (golfclubs bij golfballen) ook.
• Verwachtingen. Verwachten mensen dat koffie duurder wordt, dan kopen ze nu meer.

Bekijk de cijfers voor auto's. Op de oorspronkelijke kromme D0 worden bij $20 000 18 miljoen auto's gevraagd. Stijgen de inkomens, dan gaat de kromme naar D1 en worden bij dezelfde prijs 20 miljoen auto's gevraagd. Vertraagt de economie en dalen de inkomens, dan gaat ze naar D2 en worden bij $20 000 nog maar 14.4 miljoen auto's gevraagd. In beide gevallen veranderde de prijs niet. Wat veranderde, was hoeveel mensen tegen die prijs wilden kopen.

Wat verschuift een aanbodkromme?

Het aanbod verschuift wanneer de productiekosten veranderen. Duurdere inputs, zoals staal voor auto's, verschuiven het aanbod naar links: bij $20 000 bieden autofabrikanten op S1 16.5 miljoen auto's aan in plaats van 18 miljoen op S0. Goedkoper staal verschuift het naar rechts, naar S2: 19.8 miljoen bij dezelfde prijs. Het weer speelt een rol bij landbouwproducten: in 2014 trof de zwaarste droogte in 50 jaar de Mantsjoerijse Vlakte, een belangrijk gebied voor de teelt van maïs en soja, en een droogte verschuift het aanbod naar links. Nieuwe technologie verlaagt de kosten: begin jaren 1990 kwam ruim twee derde van de tarwe en rijst in lage-inkomenslanden van zaden van de Groene Revolutie en waren de oogsten per acre verdubbeld. Ook overheden spelen een rol: belastingen en dure regelgeving verschuiven het aanbod naar links en subsidies naar rechts.

Vier stappen bij elk nieuwsbericht

OpenStax stelt een vaste werkwijze voor. Eén: teken de markt vóór de verandering. Twee: bepaal of de gebeurtenis vraag of aanbod beïnvloedt. Drie: bepaal of die kromme naar rechts of links gaat. Vier: zoek het nieuwe kruispunt en vergelijk prijs en hoeveelheid met de oude. Kies in het model D1 met S0. Het nieuwe evenwicht is ongeveer $21 333 en 19.3 miljoen auto's: zowel prijs als hoeveelheid steeg. Kies in plaats daarvan S1 met D0: de prijs stijgt naar $21 000, maar de hoeveelheid daalt naar 17.5 miljoen.

Verschuiven beide krommen tegelijk, dan kan een van de twee uitkomsten beide kanten op. Nemen vraag en aanbod toe, dan stijgt de hoeveelheid zeker. De prijs kan stijgen, dalen of gelijk blijven, afhankelijk van welke verschuiving groter is. Probeer D1 met S2: de prijs komt rond $20 125 uit, bijna onveranderd, en de hoeveelheid stijgt naar ongeveer 19.9 miljoen. Sleep daarna in de benzinemarkt uit eerdere hoofdstukken beide krommen evenveel. Gelijke verschuivingen naar rechts laten de prijs precies waar hij was.

Een veelgemaakte fout

Lees deze kop: ‘Staalprijzen stijgen; auto's worden duurder; kopers kopen minder auto's.’ Het is verleidelijk te zeggen dat de autovraag daalde. Dat gebeurde niet. Voor kopers veranderde niets: inkomens, voorkeuren en andere goederenprijzen bleven gelijk. De aanbodkromme ging naar links, de prijs steeg en kopers bewogen omhoog langs hun onveranderde vraagkromme. De gevraagde hoeveelheid daalde, niet de vraag. Deze begrippen uit elkaar houden is de allernuttigste gewoonte in dit vak. Het model helpt: alleen de versleepte kromme laat een lichte gestippelde kopie achter.