Ukelele
Vier nylon snaren gestemd als G C E A, een klankkast die je in één arm houdt en akkoorden waarvoor je maar één of twee vingers nodig hebt: op een ukelele speel je al snel je eerste liedjes. In deze cursus leer je over de geschiedenis en onderdelen, stemmen, de eerste akkoorden, slagpatronen, akkoordwisselingen in liedjes en meer akkoorden en toonsoorten. Elk hoofdstuk heeft een ukelelehals waarop je snaren kunt indrukken en aanslaan. In de meeste kun je ook akkoordenschema's beluisteren of meedoen met een ritmetest.
Over deze cursus
Vier nylonsnaren gestemd als G C E A, een klankkast die in één arm past en akkoorden met één of twee vingers: op een ukelele kun je snel liedjes leren spelen. Je begint met de geschiedenis en onderdelen, vanaf de aankomst van immigranten uit Madeira op de Ravenscrag. Nunes, Espírito Santo en Dias werden later als de eerste bouwers erkend. Elk hoofdstuk heeft een ukelelehals die je kunt indrukken en strummen.
De zes hoofdstukken behandelen geschiedenis en onderdelen, stemmen, eerste akkoorden, strumpatronen, akkoordwisselingen in liedjes en meer akkoorden en toonsoorten. Zonder stemapparaat kun je de snaren onderling stemmen zodra één snaar goed staat. Druk de E-snaar op de 5e fret in voor A4 en vergelijk die met de open A. De eerste akkoorden worden als fretnummers op G C E A geschreven: C = 0003, Am = 2000, F = 2010 en G = 0232. Elk strumpatroon is een ritme van achtste noten. Bij de island strum beginnen de slagen op 1, 2, 2 &, 3 &, 4 en 4 &. Een meetiktest controleert je timing.
Je leert akkoorden wisselen met ankervingers: vingers die bij de overgang blijven staan. Van Am naar F blijft de middelvinger op de 2e fret van de G-snaar; je voegt alleen de wijsvinger toe. Aloha ʻOe is het bekendste lied van Liliʻuokalani, later de laatste koningin van Hawaï. Volgens haar manuscript componeerde ze het in 1878 in Maunawili; het verscheen in 1884. In het laatste hoofdstuk zijn I, IV en V in C de akkoorden C, F en G. In G zijn dat G, C en D. Een lied naar een andere toonsoort verplaatsen heet transponeren.
Voor je begint
Tellen met getallen en met de ruimte ertussen helpt bij de slagpatronen later in de cursus. In de eerste hoofdstukken leer je het instrument en de stemming G C E A kennen voordat akkoordwisselingen aan bod komen. Elk hoofdstuk heeft een bespeelbare ukelelehals, waarop je frets kunt indrukken en een aanslag kunt horen.
Als je klaar bent
Je kunt de open snaren G C E A noemen, uitleggen waarom de G hoger klinkt dan de snaar ernaast en de vingerzettingen voor C, Am, F en G lezen. Je kunt een neerwaartse en opwaartse slagbeweging blijven maken, van Am naar F wisselen terwijl één vinger op zijn plek blijft en zien hoe een verplaatsbare greep een B♭ oplevert.
- 1De ukelele: geschiedenis en onderdelenEind augustus 1879 kwam het schip Ravenscrag vanuit Madeira in Honolulu aan. Onder de passagiers waren de meubelmakers die nu als de eerste ukelelebouwers gelden.
- 2Stemmen: G C E ADe G-snaar is hoger gestemd dan de C ernaast. De vier open snaren klinken dus als G4 C4 E4 A4: 392, 262, 330 en 440 hertz.
- 3Eerste akkoorden: C, Am, F en GVoor C heb je één vinger nodig, op de 3e fret van de A-snaar. Met C, Am, F en G kun je al honderden liedjes spelen.
- 4SlagpatronenOmlaag op de cijfers, omhoog op de ‘en’: in 4/4 beweegt de hand acht keer per maat, ook als je de snaren maar bij een deel daarvan raakt.
- 5Akkoorden wisselen in liedjesVan Am naar F til je niets op: de middelvinger blijft op de G-snaar en één andere vinger komt erbij.
- 6Meer akkoorden en toonsoortenSchuif de A-greep (2100) één fret omhoog en leg een barré op de eerste fret. Je krijgt B♭ (3211): veel ukelelegrepen zijn verplaatsbaar.
Bronnen van deze cursus (15)
- Wikipedia "Ukulele" (en.wikipedia.org/wiki/Ukulele): Portuguese machete, cavaquinho and rajão brought by immigrants from Madeira, the Azores and Cape Verde
- Madeiran cabinet makers Manuel Nunes, José do Espírito Santo and Augusto Dias credited as the first makers
- SS Ravenscrag, late August 1879, Hawaiian Gazette report two weeks later
- King Kalākaua’s support
- "jumping flea" and the Edward William Purvis legend
- 1907 Metropolitan Museum catalogue
- Panama-Pacific International Exposition, San Francisco, 1915
- Jazz Age popularity and uke chord tablature in 1920s sheet music
- four common sizes with total length, scale length and tuning table (soprano 21 in / 53 cm and 13 in / 33 cm, concert 23 / 58 and 15 / 38, tenor 26 / 66 and 17 / 43, baritone 29 / 74 and 19 / 48)
- concert size developed in the 1920s, baritone in the 1940s
- standard re-entrant G4 C4 E4 A4, "My dog has fleas", low G G3, D tuning A4 D4 F#4 B4 common in the early 20th century, baritone D3 G3 B3 E4. Hawaiʻi State Archives, "Music from Queen Liliʻuokalani Manuscript Collections" (ags.hawaii.gov/archives/online-exhibitions/music-from-the-queens-collection): Aloha ʻOe composed 1878
- Wikipedia "Aloha ʻOe" (manuscript note "Composed at Maunawili 1878. Played by the Royal Hawaiian Band in San Francisco August 1883")
- Smithsonian Magazine 2019, "How the Music of Hawaiʻi’s Last Ruler Guided the Island’s People Through Crisis" (published 1884, more than 200 works)
- Houghton Library blog 2016 (San Francisco editions as early as 1884)
- Open Music Theory (viva.pressbooks.pub/openmusictheory) for meter and chord vocabulary, ideas only.
Geraadpleegd: 2026-10-18