Slagpatronen

Omlaag op de cijfers, omhoog op de ‘en’: in 4/4 beweegt de hand acht keer per maat, ook als je de snaren maar bij een deel daarvan raakt.

Een hand die blijft bewegen

Aanslaan betekent meerdere snaren tegelijk raken. Op de ukelele slaan de meeste spelers bij de overgang van hals naar klankkast aan, met hun wijsvinger: omlaag met de achterkant van de nagel en omhoog met de zachte vingertop. Het geheim van een gelijkmatige slag is dat je hand als een slinger blijft bewegen. Omlaag op elke tel en omhoog ertussen, ook als je de snaren niet raakt. Tel in 4/4 ‘1 & 2 & 3 & 4 &’: elk cijfer is een neerwaartse slag en elke ‘&’ een opwaartse. Je maakt een patroon door te kiezen welke bewegingen de snaren raken en welke er net bovenlangs gaan. Zo'n gemiste slag heet een schijnslag.

Begin met vier neerwaartse slagen per maat, één op elke tel, en tel hardop mee. Vul daarna de ‘&’ in met opwaartse slagen voor acht gelijke bewegingen: ‘neer op neer op’. Voelen beide regelmatig aan bij 70 tot 80 BPM, laat dan slagen weg. Het bekendste ukelelepatroon, vaak island strum genoemd, is D, D U, U D U: neer op 1, niets op de ‘&’ van 1, neer en omhoog op 2 &, niets op 3, dan omhoog op de ‘&’ van 3, neer op 4 en omhoog op de ‘&’ van 4. De ontbrekende neerwaartse slag op tel 3 geeft het patroon zijn wiegende ritme. Je hand beweegt op 3 nog wel omlaag, maar mist de snaren.

Aanslaan is ritme

Elk slagpatroon is een ritme van achtste noten. Alles uit de ritmecursus is dus van toepassing. Bij de island strum beginnen de slagen op 1, 2, 2 &, 3 &, 4 en 4 &. Als notenwaarden: een kwart, een achtste, een kwart, een achtste, een achtste en een achtste. Let op: de opwaartse slag op de ‘&’ van 2 klinkt door over tel 3. Dat is een syncope: een accent tussen de tellen dat doorklinkt over een tel zonder eigen slag. Op het tabblad Tik mee in het ritmelab hieronder kun je dit ritme tikken om je timing te controleren voordat je akkoorden toevoegt.

Accenten geven een patroon karakter. Sla tel 2 en 4 iets harder aan voor de backbeat van pop en rock. Een lichte, snelle pols werkt beter dan een stijve arm. De beweging komt vooral uit het draaien van de onderarm, alsof je water van je hand schudt. Gebruik bij liedjes in 3/4 drie neerwaartse slagen per maat of D, D U, D U. Probeer bij langzame 6/8-liedjes een neerwaartse slag op elk van de twee tellen, met opwaartse slagen binnen de groepjes van drie.

Oefen een nieuw patroon in stukjes. Speel alleen de eerste twee tellen, ‘D, D U’, tot je hand vanzelf beweegt. Voeg daarna tel 3 en 4 toe. Gebruik een metronoom op een laag tempo: bij 80 BPM duurt elke achtstebeweging 0.375 seconden. Je hebt dus genoeg tijd om de richting van elke slag te controleren. Zeg tijdens het spelen hardop ‘neer, neer op, op neer op’. Dat helpt je op je plek te blijven als je akkoorden gaat wisselen. Lukt de maat tien keer achter elkaar zonder haperen, verhoog het tempo dan met vier of vijf BPM en herhaal. Neem jezelf af en toe op met een telefoon. Wat gelijkmatig voelt, blijkt bij de opwaartse slagen vaak te haasten.