edubun
Nederlands
English한국어EspañolPortuguêsFrançaisDeutschItalianoNederlandsРусскийBahasa Indonesia日本語
Home›Sterrenkunde en ruimte

De maan

De maan staat gemiddeld 384 400 km ver en toont de hele maand hetzelfde gezicht. Beweeg zon, aarde en maan in 3D door 29.53 dagen, lijn ze uit voor verduisteringen en bekijk de getijden.

Voortgang

Over deze cursus

De maan heet gewoon ‘de maan’ omdat men het grootste deel van de geschiedenis geen andere manen kende. Dat veranderde in 1610, toen Galileo vier manen rond Jupiter vond. De Latijnse naam Luna leeft voort in lunar. De maan staat gemiddeld op 384 400 km en verwijdert zich ongeveer 3.8 cm per jaar van de aarde. Dat komt door de getijden. De oceaanbulten lopen iets op de maan vooruit en trekken haar daardoor voorwaarts in haar baan. De wrijving remt de draaiing van de aarde langzaam af.

De zeven hoofdstukken beginnen met grootte en afstand: in de tussenruimte passen ongeveer 30 aardes. Daarna de fasen: van nieuwe maan tot nieuwe maan duurt 29.53 dagen, ongeveer twee dagen langer dan één omloop om de aarde. Bij steeds dezelfde kant leer je dat de maan in 27.3 dagen één keer om haar as draait. Daarom zien we de achterkant niet, waarvan NASA zegt dat het misleidend is die donker te noemen. Maansverduisteringen gebruiken de aardschaduw, ongeveer 9200 km breed op maanafstand. Zonsverduisteringen hangen ervan af dat de zon ongeveer 400 keer breder en 400 keer verder weg is. Na de getijden volgt Apollo: twaalf astronauten liepen van juli 1969 tot december 1972 op de maan en brachten 382 kg steen en grond mee. Een verhaal voegt Artemis II toe: gelanceerd op 1 april 2026, vloog die missie in een boog om de maan tot op ongeveer 6545 km. Het 3D-model toont zon, aarde en maan in een cyclus van 29.53 dagen. Je lijnt ze uit voor verduisteringen.

Voor je begint

Je hebt niets nodig om te beginnen. Een beeld van de plaats van de Aarde tussen de planeten maakt de schaal begrijpelijker. Daarom is Het zonnestelsel een prettige eerste stap. Maar ook zonder die cursus krijg je hier uitleg over afstanden, banen en schaduwen, met een 3D-model van de Zon, de Aarde en de Maan.

Als je klaar bent

Na afloop kun je uitleggen waarom er ongeveer 30 Aardes tussen de Aarde en de Maan passen, waarom de fasen zich elke 29.53 dagen herhalen in plaats van elke 27.32 dagen en waarom we altijd dezelfde kant zien. Je kunt maans- en zonsverduisteringen onderscheiden, uitleggen waarom een totaal verduisterde Maan rood wordt, twee keer hoogwater per dag en springtij verklaren en de zes Apollolandingen in grote lijnen beschrijven.

  1. 1Hoe groot en ver is de maan?Ongeveer 30 aardes passen naast elkaar in de ruimte tussen de aarde en de maan.
  2. 2Waarom heeft de maan fasen?Van de ene nieuwe maan tot de volgende duurt 29.53 dagen, ongeveer twee dagen langer dan één omloop om de aarde.
  3. 3Waarom zien we altijd dezelfde kant van de maan?De maan draait in dezelfde 27.3 dagen één keer om haar as als ze nodig heeft voor één omloop om de aarde.
  4. 4MaansverduisteringenOp de afstand van de maan is de donkere kernschaduw van de aarde ongeveer 9200 km breed, ruim tweeënhalf keer zo breed als de maan.
  5. 5ZonsverduisteringenDe zon is ongeveer 400 keer zo breed als de maan en staat ongeveer 400 keer zo ver weg, dus de twee lijken bijna even groot.
  6. 6Hoe de maan getijden veroorzaaktDe meeste kusten krijgen twee keer per dag hoogwater, ongeveer 12 uur en 25 minuten na elkaar.
  7. 7De Apollo-maanlandingenTussen juli 1969 en december 1972 liepen twaalf astronauten op de maan en brachten ze 382 kg gesteente en bodem mee terug.

Verwante cursussen

  • Het zonnestelsel
    Acht planeten, één ster en afstanden die zo groot zijn dat een model op echte schaal op geen enkel scherm past. Draai het 3D-model, schakel over naar echte schaal en vergelijk de planeten met echte getallen.
  • Sterren
    De Zon is een gewone ster, 109 keer zo breed als de Aarde. In Betelgeuze zouden honderden miljoenen Zonnen passen. Vergelijk echte sterafmetingen in 3D, plaats sterren in een Hertzsprung-Russelldiagram en volg een ster van gaswolk tot witte dwerg, neutronenster of zwart gat.
  • Sterrenstelsels
    De Melkweg is een balkspiraalstelsel met een doorsnede van meer dan 100 000 lichtjaar, en de zon doet ongeveer 230 miljoen jaar over één omloop. Draai een 3D-sterrenstelsel, vergelijk spiraalvormige, elliptische en onregelmatige stelsels, maak kennis met onze buren en ontdek hoe de uitdijing van het heelal werd gevonden.
  • De nachthemel lezen
    De hemel draait elk uur 15°, Polaris staat op dezelfde hoogte als je breedtegraad en de sterren komen elke nacht vier minuten eerder op. Stel een plaats, datum en tijd in de 3D-hemelkoepel in, met 525 echte sterren uit de Yale Bright Star Catalogue en benaderde planeetposities.
Bronnen van deze cursus (16)
  • NASA Moon Fact Sheet (nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/moonfact.html)
  • NASA Moon facts (science.nasa.gov/moon/facts)
  • NASA Moon phases (science.nasa.gov/moon/moon-phases)
  • NASA Tidal locking (science.nasa.gov/moon/tidal-locking)
  • NASA Tides (science.nasa.gov/moon/tides)
  • NASA Moon eclipses (science.nasa.gov/moon/eclipses)
  • NASA Eclipse types (science.nasa.gov/eclipses/types)
  • NASA GSFC eclipse tables by Fred Espenak (eclipse.gsfc.nasa.gov/LEdecade/LEdecade2021.html, eclipse.gsfc.nasa.gov/SEdecade/SEdecade2021.html)
  • NASA SVS Moon Wobble (svs.gsfc.nasa.gov/10836)
  • NASA Apollo program (nasa.gov/the-apollo-program)
  • NASA Apollo 11 mission overview (nasa.gov/history/apollo-11-mission-overview)
  • NASA Apollo 12, 14, 15, 17 mission pages (nasa.gov/mission/apollo-12 etc.)
  • NASA Moon walkers (science.nasa.gov/moon/moon-walkers)
  • NASA Moon exploration (science.nasa.gov/moon/exploration)
  • NASA Apollo samples (science.nasa.gov/science-research/planetary-science/astrobiology/nasas-apollo-samples-yield-new-information-about-the-moon)
  • NASA Artemis II (nasa.gov/mission/artemis-ii, nasa.gov/news-release/nasas-artemis-ii-crew-eclipses-record-for-farthest-human-spaceflight, nasa.gov/gallery/artemis-ii-splashdown-and-recovery).

Geraadpleegd: 2026-10-17