De Apollo-maanlandingen

Tussen juli 1969 en december 1972 liepen twaalf astronauten op de maan en brachten ze 382 kg gesteente en bodem mee terug.

Een doel met een deadline

Op 25 mei 1961 gaf president John F. Kennedy de Verenigde Staten een nationaal doel: mensen op de maan laten landen en veilig naar de aarde terugbrengen. NASA koos in 1962 voor een plan dat lunar orbit rendezvous heette, een ontmoeting in een baan om de maan. Een Saturn V-raket zou een driedelig ruimtevaartuig lanceren: de commandomodule, waarin de bemanning verbleef en vloog; de servicemodule, met de motor en voorraden; en de maanmodule. Die afzonderlijke lander zou twee van de drie astronauten naar het oppervlak brengen en weer terug naar de wachtende commandomodule in een baan om de maan.

De weg ernaartoe werd stap voor stap opgebouwd. Apollo 7 testte het ruimtevaartuig in oktober 1968 in een baan om de aarde. In december 1968 vlogen Frank Borman, James Lovell en William Anders met Apollo 8, de eerste bemande missie naar de omgeving van de maan. Apollo 9 testte in maart 1969 het volledige ruimtevaartuig, inclusief maanmodule. In mei 1969 oefende Apollo 10 alles behalve de landing zelf. Het programma kende ook een verschrikkelijke prijs: op 27 januari 1967 kwamen de bemanningsleden van Apollo 1, Gus Grissom, Ed White en Roger Chaffee, om bij een brand tijdens een test op het lanceerplatform.

Apollo 11

Apollo 11 werd op 16 juli 1969 gelanceerd met Neil Armstrong, Michael Collins en Edwin ‘Buzz’ Aldrin. Op 20 juli vlogen Armstrong en Aldrin met maanmodule Eagle naar beneden, terwijl Collins in commandomodule Columbia in een baan om de maan bleef. Armstrong bestuurde het laatste deel met de hand om een krater te ontwijken. Hij landde in de Zee der Rust, ongeveer vier mijl voorbij het geplande punt. Uren later stapte hij op het oppervlak en zei: ‘Dat is één kleine stap voor een mens, één reuzensprong voor de mensheid.’ Aldrin volgde ongeveer 20 minuten later. NASA schat dat 650 miljoen mensen op televisie meekeken.

De twee maanwandelaars brachten 21 uur en 36 minuten op de maan door, waarvan iets meer dan tweeënhalf uur buiten. Ze verzamelden monsters, plaatsten een seismometer, een zonnewindexperiment en de Laser Ranging Retroreflector. Ze lieten ook een gedenkplaat achter en medaillons ter ere van de bemanning van Apollo 1 en twee omgekomen kosmonauten. Daarna steeg de bovenste trap van Eagle op en koppelde aan Columbia. De bemanning landde op 24 juli 1969 in de Stille Oceaan, ongeveer 13 mijl van het bergingsschip USS Hornet.

Nog vijf landingen

Apollo 12 volgde in november 1969, toen Pete Conrad en Alan Bean een nauwkeurige landing maakten in de Oceaan der Stormen. Apollo 13 landde nooit: een explosie aan boord in april 1970 dwong de bemanning om de maan heen te vliegen en naar huis terug te keren. Het team op aarde en de bemanning brachten hen veilig terug. Die lusvormige route vestigde ook het record voor de grootste afstand die mensen ooit van de aarde hadden afgelegd: 400 171 km. Het record hield 56 jaar stand. Apollo 14 werd op 31 januari 1971 gelanceerd en Alan Shepard en Edgar Mitchell verkenden de hooglanden van Fra Mauro.

De laatste drie missies bleven langer en reden over het oppervlak. Apollo 15, gelanceerd op 26 juli 1971, bracht David Scott en James Irwin naar Hadley-Apennine met het eerste Lunar Roving Vehicle. Apollo 16 bracht John Young en Charles Duke in april 1972 naar de Descarteshooglanden. Apollo 17 werd op 7 december 1972 gelanceerd en landde in de vallei Taurus-Littrow. Aan boord waren Harrison Schmitt, geoloog en de eerste wetenschapper-astronaut op de maan, en commandant Eugene Cernan. Ze verzamelden tijdens drie maanwandelingen een recordhoeveelheid monsters. Cernan was de laatste die er voetafdrukken achterliet.

Wat Apollo achterliet

Tijdens zes landingen verzamelden de astronauten in totaal 2196 monsters met een gewicht van 382 kg (842 Engelse pond). Wetenschappers onderzoeken ze nog steeds. Een door NASA gesteund onderzoek uit 2025 naar kleine zirkoonkristallen in de monsters dateerde een enorme inslag op de jonge maan op 4.338 miljard jaar geleden. De astronauten plaatsten ook wetenschappelijke meetstations waarvan de laserreflectoren nog steeds voor afstandsmetingen worden gebruikt. NASA telt 24 Amerikaanse astronauten die tussen 1968 en 1972 van de aarde naar de maan reisden en 12 die erop liepen.