Oceanische en zoetwaterbiomen

Zonlicht komt zelden dieper dan 200 m in de oceaan, terwijl de oceaanbodem gemiddeld ongeveer 4267 m diep ligt.

Water bedekt het grootste deel van de planeet

Volgens OpenStax bedekken oceaanecosystemen meer dan 70% van het aardoppervlak en zoetwaterecosystemen slechts ongeveer 1.8%. Fytoplankton, de kleine drijvende algen en bacteriën in zee, verzorgt ongeveer 40% van alle fotosynthese op aarde. Voedselwebben in de oceaan zijn dus van belang voor elk ademend dier. Waterbiomen worden niet op neerslag ingedeeld. In water zijn vooral de lichtdiepte, het zoutgehalte, de temperatuur en de beweging door stromingen en getijden van belang.

Zones van licht en diepte

Water absorbeert licht, zelfs als het volkomen helder is. NOAA legt uit dat licht tot op 1000 m diepte waarneembaar kan zijn, maar dat onder 200 m zelden nog licht van betekenis is. De bovenste 200 m vormt de zonlichtzone, waar vrijwel alle fotosynthese plaatsvindt en de meeste commerciële visserij plaatsvindt. Van 200 m tot 1000 m ligt de schemerzone, te donker voor fotosynthese. Onder 1000 m is het donker: de middernachtzone tot 4000 m, de abyssale zone van 4000 m tot 6000 m en daaronder de hadale zone in de troggen. Het diepste punt, de Challengerdiepte in de Marianentrog, ligt ongeveer 11 000 m diep.

Leven in het donker is afhankelijk van voedsel van boven. Als plankton en de dieren die het eten sterven, zinken hun lichamen. Daarom is de oceaanbodem, het benthische gebied, rijk aan voedingsstoffen. Zeekomkommers, wormen, sponzen en vissen leven van het vallende materiaal. Rond hydrothermale bronnen, vooral in de abyssale zone, vormen chemosynthetische bacteriën de basis van een eigen voedselweb.

Riffen en estuaria

Koraalriffen groeien in warm, ondiep, zonbeschenen water binnen 30° van de evenaar. Rifbouwende koralen leven samen met fotosynthetische algen in hun weefsels, die het grootste deel van hun voedsel leveren. Meer dan 4000 vissoorten leven op riffen. OpenStax waarschuwt dat koralen bij warmer water deze algen uitstoten, wat verbleking heet. Meer koolstofdioxide maakt de oceaan zuurder, waardoor koralen moeilijker skeletten kunnen opbouwen. Estuaria ontstaan waar rivieren in zee uitmonden. Het zoutgehalte van hun brakke water verandert bij elk getij, één of twee keer per dag. Het zijn kraamkamers voor jonge vissen, krabben en schelpdieren.

Meren, rivieren en dode zones

In meren en vijvers zijn stikstof en fosfor meestal de beperkende voedingsstoffen. Een te veel aan voedingsstoffen uit rioolwater of kunstmest veroorzaakt algenbloei. Als de algen sterven en vergaan, gebruiken bacteriën de zuurstof op en sterven vissen. Op zee gebeurt hetzelfde. NOAA meet elk jaar de dode zomerzone in de Golf van Amerika. Het record, 8776 vierkante mijl, werd in 2017 gemeten. In 2025 voorspelde NOAA 5574 vierkante mijl en maten wetenschappers 4402. In 2026 maten ze 1332 vierkante mijl, de op een na kleinste oppervlakte in 40 meetjaren. Maar vlak voor het onderzoek had tropische storm Bertha zuurstofrijk water naar de zeebodem gemengd. Het doel van 1900 vierkante mijl in 2035 geldt voor het vijfjaarsgemiddelde. NOAA stelde dat in 2026 op 3745 vierkante mijl, bijna tweemaal het doel. Eén klein jaar beslist de trend niet.