Het Neolithicum: aardewerk en dorpen

Het oudste aardewerk van Korea komt uit Gosan-ri aan de kust van Jeju, een vindplaats die in 1987 door een dorpsbewoner werd gemeld.

Ongeveer tienduizend jaar geleden eindigde de laatste ijstijd en kreeg het Koreaanse schiereiland ongeveer zijn huidige vorm. Ook het leven veranderde. Koreaanse schoolboeken dateren het begin van het Neolithicum, de nieuwe steentijd, op ongeveer 8000 v.Chr. Gosan-ri op Jeju behoort tot de vroegste neolithische vindplaatsen; het National Institute of Korean History dateert het op ongeveer tienduizend jaar geleden. Dat is ongeveer dezelfde periode als 8000 v.Chr., op zichzelf geen bewijs van een eerdere datering. Schoolboeken gebruiken afgeronde dateringen; nieuwe opgravingen schuiven het begin steeds verder terug.

Aardewerken potten om te bewaren en te koken

Aardewerk is het duidelijkste teken van de nieuwe periode. Door klei te vormen en te bakken konden mensen graan bewaren, water dragen en voedsel koken. In Gosan-ri meldde een dorpsbewoner in 1987 afslaggereedschap; vanaf 1988 werden scherven met opgelegde versiering verzameld. In 1998 werd de plek historisch monument nummer 412. Later kwam vooral kamstempelaardewerk voor, bitsal-munui togi, met rijen korte schuine lijnen in de klei gedrukt of gekrast. Veel potten hebben een puntige of ronde bodem en stonden waarschijnlijk in zand of zachte grond.

Een vaste woonplaats bij rivieren en zee

Neolithische vindplaatsen liggen over het hele schiereiland, vooral langs grote rivieren en de kust. Mensen visten met benen haken en netten, groeven schelpdieren op en jaagden met stenen speren en pijlen. Ze begonnen ook te boeren. Met stenen hakken maakten ze de grond los en verbouwden ze gierstsoorten, jo en pi. Ze oogstten met stenen of benen sikkels en maalden het graan op maalstenen. Spinklosjes tonen dat ze draad sponnen; benen naalden dat ze kleding naaiden.

Landbouw betekende op één plek blijven. Mensen groeven een ronde of vierkante kuil, plaatsten er palen omheen en maakten een dak: een kuilhuis, umjip. Bij Amsa-dong in Seoul, naast de Han, ligt een heel dorp ervan. Het kamstempelaardewerk van deze plek staat in veel schoolboeken afgebeeld. Families van dezelfde clan vormden dorpen; meerdere clans samen een stam. Een ervaren stamoudste leidde landbouw en jacht. Anders dan mensen uit het Paleolithicum bleven zij op één plek.

Intussen elders

Het Koreaanse Neolithicum duurde lang. Terwijl bewoners van Amsa-dong patronen in potten drukten, veranderde elders veel. Rond 3300 v.Chr. verscheen het eerste schrift op kleitabletten in Uruk in Mesopotamië; rond 2550 v.Chr. werd in Egypte de Grote Piramide voor koning Khufu gebouwd. Korea had daarna nog duizenden jaren geen schrift. Daarom duurt de prehistorie er veel langer dan in Egypte. Open de rij Wereld op de tijdlijn om deze gebeurtenissen naast het Neolithicum te zien.