edubun
Nederlands

Delen van de hersenen

De hersenen zijn ongeveer 2% van het lichaamsgewicht maar gebruiken ongeveer 20% van de zuurstof die het lichaam opneemt.

Het 3D-model wordt geladen

Sleep om te draaien. Scroll of knijp om te zoomen.

Elke kwab heeft een eigen kleur. De rode strook is de primaire motorische schors en de gele strook er vlak achter is de primaire somatosensorische schors. Tik op een gebied, of kies er een uit de lijst.

Een orgaan van drie pond met een grote eetlust

NINDS beschrijft de hersenen als een orgaan van drie pond, ongeveer 1.4 kilogram, dat in zijn benige omhulsel ligt en door beschermend vocht wordt omspoeld. Ze zijn klein naast de rest van het lichaam, grofweg 2% van het lichaamsgewicht, maar verbruiken ongeveer 20% van de zuurstof die het lichaam gebruikt. De cellen die het meeste van dat werk doen, zijn neuronen, ongeveer 86 miljard. Het anatomieboek van OpenStax verdeelt de volwassen hersenen in vier hoofdgebieden: de grote hersenen, het tussenbrein, de hersenstam en de kleine hersenen. Het model hierboven toont ze alle vier, met de binnenste delen zichtbaar als je Naar binnen kijken aanzet.

De grote hersenen en hun schors

De grote hersenen zijn het grote gerimpelde deel waar de meeste mensen aan denken als ze aan hersenen denken. Een diepe groeve, de fissura longitudinalis, splitst ze in een linker- en rechterhelft, en een dikke band vezels onderin die groeve, de hersenbalk, voert signalen tussen de twee helften. De buitenlaag is de hersenschors, grijze stof die volgens NINDS ongeveer zo dik is als een stapeltje van twee of drie dubbeltjes. Hier gebeurt het meeste van de informatieverwerking. De richels heten gyri en de groeven sulci; door de plooiing past er meer schors in de schedel. Eronder ligt witte stof, en nog dieper liggen groepen neuronen die de basale kernen heten en die helpen bewegingen te plannen en te starten.

Vier kwabben

Herkenbare groeven verdelen elke hersenhelft in vier kwabben. De centrale groeve scheidt de frontale kwab voor van de pariëtale kwab erachter. De zijgroeve loopt langs de zijkant, met de temporale kwab eronder. De occipitale kwab zit achteraan en heeft aan de buitenkant geen scherpe grens met zijn buren, een aanwijzing dat hun taken overlappen.

KwabWaarHoofdtaken
FrontaalAchter het voorhoofdPlannen, redeneren, werkgeheugen, vrijwillige beweging (motorische schors), spraakproductie (gebied van Broca)
PariëtaalBovenop, achter de centrale groeveLichaamsgevoel (somatosensorische schors), lezen en rekenen
TemporaalZijkant, onder de zijgroeveHoren, herinneringen vormen en terughalen
OccipitaalAchterkantZien

In het begin van de jaren 1900 bestudeerde de Duitse neurowetenschapper Korbinian Brodmann de microscopische bouw van de schors en verdeelde die in 52 gebieden. Zijn nummers worden nog steeds gebruikt, en ze komen verrassend goed overeen met de functie: gebied 17 in de occipitale kwab verzorgt het primaire zien, terwijl gebied 18 een secundair visueel gebied is, en gebieden 41 en 42 in de bovenste temporale kwab het primaire horen.

Het 3D-model wordt geladen

Sleep om te draaien. Scroll of knijp om te zoomen.

Naar binnen kijken staat aan. De schors vervaagt zodat je de hersenbalk, de thalamus, de hypothalamus en de hippocampus kunt vinden. Zet Helften scheiden aan om de opening tussen de hersenhelften te openen.

Diep van binnen: het tussenbrein

Onder de grote hersenen en boven de hersenstam ligt het tussenbrein, vooral opgebouwd uit de thalamus en de hypothalamus. De thalamus is een doorgeefluik. Elk zintuig behalve de reuk loopt erdoorheen voordat het de schors bereikt, en hij filtert terwijl hij doorgeeft, waarmee hij helpt bepalen welke signalen aandacht krijgen. De hypothalamus, ongeveer zo groot als een parel, regelt het binnenste van het lichaam: hij stuurt het autonome zenuwstelsel aan en regelt hormonen via de hypofyse die eronder hangt. NINDS voegt toe dat hij helpt je 's ochtends wakker te worden. In elke temporale kwab zit de hippocampus, die werkt als een geheugenindex: hij stuurt herinneringen naar de opslag op lange termijn en helpt ze terug te halen.

De hersenstam en de kleine hersenen

De hersenstam verbindt de hersenen met het ruggenmerg. Van boven naar beneden is dat de middenhersenen, de pons en het verlengde merg. De middenhersenen doen mee aan oogbewegingen en sommige reflexen. De pons is de belangrijkste verbinding met de kleine hersenen, en samen regelen de pons en het verlengde merg de ademhaling en het hart en de bloedvaten. De hersenzenuwen sluiten hier aan, en alle grote banen tussen de grote hersenen en het ruggenmerg lopen erdoorheen. Achter de hersenstam zitten de kleine hersenen. Die vergelijken de bewegingsopdrachten van de grote hersenen met terugkoppeling van het lichaam en sturen correcties, en daarom zijn ze belangrijk voor coördinatie, evenwicht en geoefende bewegingen zoals piano spelen of een tennisbal raken.

Twee mythen. Je gebruikt niet maar 10 procent van je hersenen: beeldvorming laat zelfs bij eenvoudige taken activiteit zien die over de hele hersenen verspreid is, en OpenStax wijst op aanwijzingen dat ongeveer 80 procent ervan energie gebruikt bij duidelijk omschreven taken. Mensen zijn ook niet simpelweg linkerhersenhelft- of rechterhersenhelftmensen. De hersenhelften verschillen wel (taal hangt bij de meeste mensen vooral af van links), maar ze werken samen via de hersenbalk.
Grote hersenenGrootste deel; twee hersenhelften bedekt met de schors.
HersenbalkVezelband die de twee hersenhelften verbindt.
Gyrus / sulcusRichel / groeve van de gevouwen schors.
ThalamusDoorgeefluik voor alle zintuigen behalve reuk.
HypothalamusZo groot als een parel; homeostase, autonome aansturing, hypofyse.
Verlengde mergOnderste deel van de hersenstam; met de pons ademhaling en hartslag.
Kleine hersenenVergelijkt opdrachten met terugkoppeling; coördinatie en evenwicht.
Brodmanngebieden52 schorsgebieden, in kaart gebracht naar microscopische bouw.
  1. Welke groeve scheidt de frontale kwab van de pariëtale kwab?
    • Centrale groeve
    • Zijgroeve
    • Fissura longitudinalis
    • Groeve tussen pariëtale en occipitale kwab
  2. Welke kwab verwerkt het zien het eerst?
    • Occipitaal
    • Temporaal
    • Frontaal
    • Pariëtaal
  3. Primair horen (Brodmanngebieden 41 en 42) zit in de…
    • Temporale kwab
    • Occipitale kwab
    • Kleine hersenen
    • Verlengde merg
  4. Welke structuur verbindt de twee hersenhelften?
    • Hersenbalk
    • Pons
    • Thalamus
    • Kleine hersenen
  5. Welk zintuig loopt op weg naar de schors niet door de thalamus?
    • Reuk
    • Zien
    • Horen
    • Tast
  6. Welke delen van de hersenstam regelen ademhaling en hartslag?
    • Pons en verlengde merg
    • Middenhersenen en thalamus
    • Alleen de kleine hersenen
    • Hersenbalk
  7. Wat doen de kleine hersenen vooral?
    • Bewegingsopdrachten vergelijken met terugkoppeling en corrigeren
    • Reuk doorgeven
    • De hypofyse aansturen
    • Alle herinneringen opslaan
  8. Welke uitspraak over de bewering dat we ‘10 procent van onze hersenen gebruiken’ klopt?
    • Het is een mythe; activiteit is over de hele hersenen verspreid
    • Het is waar voor volwassenen
    • Het is alleen waar tijdens de slaap
    • Het geldt voor de kleine hersenen
  9. De hersenen zijn ongeveer 2% van het lichaamsgewicht maar gebruiken ongeveer 20% van de zuurstof. Hoeveel keer zo groot is het zuurstofaandeel als het gewichtsaandeel?
  10. NINDS noemt de hersenen een orgaan van drie pond. Met 1 lb = 0.4536 kg, hoeveel kilogram is dat? (twee decimalen)
  11. In hoeveel gebieden verdeelde Brodmann de schors?
    • 52
    • 4
    • 12
    • 100
Belangrijkste punten
  • Vier gebieden: grote hersenen, tussenbrein, hersenstam, kleine hersenen.
  • Schors: gevouwen grijze stof met gyri en sulci; de hersenbalk verbindt de hersenhelften.
  • Kwabben: frontaal (plannen, beweging), pariëtaal (lichaamsgevoel), temporaal (horen, geheugen), occipitaal (zien).
  • De thalamus geeft alle zintuigen behalve reuk door; de hypothalamus houdt het lichaam in balans.
  • Middenhersenen, pons, verlengde merg; de kleine hersenen corrigeren beweging.

Dit is lesmateriaal over hoe het lichaam is gebouwd en werkt. Het is geen medisch advies en is niet bedoeld om iemand te diagnosticeren of te behandelen.

Bronnen van deze cursus (11)
  • OpenStax Anatomy and Physiology 2e , 12.1 Basic Structure and Function of the Nervous System, 12.2 Nervous Tissue, 12.4 The Action Potential, 12.5 Communication Between Neurons, 13.2 The Central Nervous System, 13.4 The Peripheral Nervous System, 14.1 Sensory Perception, 14.2 Central Processing, 14.3 Motor Responses, 15.1 Divisions of the Autonomic Nervous System (openstax.org/books/anatomy-and-physiology-2e)
  • NIH NINDS "Brain Basics: Know Your Brain" and "Brain Basics: Understanding Sleep" (ninds.nih.gov/health-information/public-education/brain-basics)
  • NIH MedlinePlus "Healthy Sleep" (medlineplus.gov/healthysleep.html)
  • NIH Research Matters "Scientists build largest maps to date of cells in human brain" (nih.gov, about 86 billion nerve cells)
  • Basic Neurochemistry, Brain Energy Metabolism (ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK28124, about 20% of the body's oxygen) and Balasubramanian 2021 "Brain power" (PMC8364152, 2% of body weight)
  • nerve conduction speeds: ScienceDirect Topics "Nerve Conduction" (myelinated up to 120 m/s, unmyelinated 0.5 to 3 m/s) and Erlanger and Gasser fibre table in "Nerve Fiber" (C fibres 0.6 to 2 m/s)
  • history: NobelPrize.org 1906 (Golgi, Cajal) and 1932 (Sherrington)
  • Tansey 1997 "Sherrington and the synapse, 1897" (PubMed 9323432)
  • PMC4291908 (Loewi 1921, Nobel 1936 with Dale)
  • PMC3424716 (Hodgkin and Huxley 1952, Nobel 1963)
  • Britannica "Broca area" (1861) and PubMed 29452328 (Leborgne, "Tan")

Geraadpleegd: 2026-10-17