De twee kringlopen: longen en lichaam

Op één volledige reis door het lichaam gaat bloed twee keer door het hart: eenmaal op weg naar de longen en eenmaal op weg naar buiten.

Waarom twee lussen?

Bloed neemt zuurstof op in de longen en geeft die af in de rest van het lichaam. Had het hart maar één pomp, dan zou bloed de longen verlaten en zonder verse impuls door elk orgaan moeten doordrukken. In plaats daarvan stuurt het hart het bloed twee keer weg. De rechterkant pompt het door de longen in een korte lus, de longkringloop. De linkerkant pompt het dan door het hele lichaam in een lange lus, de lichaamskringloop.

De longkringloop

Zuurstofarm bloed uit het lichaam komt via de bovenste en onderste holle ader de rechterboezem binnen. De rechterboezem geeft het door aan de rechterkamer, die het via de longslagaderklep in de longslagader pompt. De longslagader splitst in twee, een tak voor elke long. In de longen geeft het bloed koolstofdioxide af en neemt zuurstof op. Het zuurstofrijke bloed keert dan via de longaders naar het hart terug en komt de linkerboezem binnen.

De lichaamskringloop

Vanuit de linkerboezem gaat het bloed naar de linkerkamer. De linkerkamer pompt het via de aortaklep in de aorta, de grootste slagader. De aorta welft zich over de bovenkant van het hart en stuurt takken naar het hoofd en de armen voordat hij door de borst en de buik omlaag loopt. Zijn takken verdelen zich steeds opnieuw tot het bloed de piepkleine haarvaten in elk weefsel bereikt, waar zuurstof en voedingsstoffen het bloed verlaten en afval het binnenkomt. Dan verzamelt het bloed zich in aders, en de aders voegen zich samen tot de twee holle aders die terugleiden naar de rechterboezem. De reis begint opnieuw.

Slagaders vertrekken, aders keren terug

Hier is een punt waar veel leerlingen over struikelen. Slagaders worden gedefinieerd door richting, niet door zuurstof: slagaders voeren bloed weg van het hart en aders brengen bloed naar het hart. De longslagader voert dus zuurstofarm bloed, en de longaders voeren zuurstofrijk bloed. Het zijn de uitzonderingen op de ruwe regel dat slagaders "rood" en aders "blauw" zijn.

De kleuren in het model en in de meeste diagrammen zijn een code voor het zuurstofgehalte. Bloed met minder zuurstof is donkerder, maar het is nog steeds rood; het wordt alleen blauw getekend om de twee soorten in één oogopslag te onderscheiden.

Wat er in de longen en in het lichaam verandert

De verandering in het bloed gebeurt in haarvaten aan beide uiteinden van de reis. In de longen verlaat koolstofdioxide het bloed en komt zuurstof erin, dus het bloed in de longaders heeft een hoog zuurstofgehalte. In de rest van het lichaam gebeurt het omgekeerde: cellen gebruiken zuurstof voor hun werk en geven koolstofdioxide af, dus het bloed in de aders van de lichaamskringloop heeft een verlaagd zuurstofgehalte als het bij de rechterboezem terugkomt. Gassen steken de dunne haarvatwanden over door diffusie, op beide plekken.

Een derde, kleine lus voor het hart zelf

De hartspier maakt deel uit van de lichaamskringloop, maar heeft een eigen korte route. De kransslagaders takken vlak na de aortaklep van de aorta af, dus het hart is een van de eerste organen die vers bloed krijgen. Nadat het bloed door de haarvaten in de hartwand is gegaan, verzamelen kransaders het zuurstofarme bloed en brengen het terug naar de rechterboezem, waar het zich bij het overige bloed voegt dat naar de longen gaat.

Probeer in het model Röntgen aan te zetten in plaats van Opensnijden. De buitenwanden vervagen en je kunt de blauwe stroom uit beide holle aders en de rode stroom uit de vier longaders tegelijk volgen. De twee stromen kruisen elkaar boven het hart, waar de aorta zich over de longslagader welft, maar ze mengen nooit.

Dit is lesmateriaal over hoe het lichaam is gebouwd en werkt. Het is geen medisch advies en is niet bedoeld om iemand te diagnosticeren of te behandelen.