Kleppen en het hartgeluid

De "lub" van een hartslag is het sluiten van de tricuspidalis- en mitralisklep; de "dub" is het sluiten van de longslagaderklep en de aortaklep.

Deuren die één kant op gaan

Elke pomp die vloeistof duwt, heeft kleppen nodig, anders zou de vloeistof terugstromen. Het hart heeft er vier. Elke klep is een set dunne flapjes, slippen genoemd, aan een ring van weefsel. De flapjes gaan open om bloed uit een holte te laten stromen en sluiten zodat de holte weer kan vullen zonder dat er bloed terugloopt. Ze worden door het bloed zelf open en dicht geduwd: is de druk achter een klep hoger, dan gaat hij open; is de druk ervoor hoger, dan slaat hij dicht.

Twee paren

De kleppen tussen de boezems en de kamers heten de atrioventriculaire kleppen. Rechts is dat de tricuspidalisklep, met drie flapjes. Links is het de mitralisklep, met twee flapjes, ook bicuspidalisklep genoemd. De andere twee kleppen zitten waar de grote slagaders de kamers verlaten. De longslagaderklep ligt tussen de rechterkamer en de longslagader, en de aortaklep tussen de linkerkamer en de aorta. Deze twee heten halvemaanvormige kleppen, naar hun halvemaanvormige slippen.

Wat er in één slag gebeurt

Volg de cyclus in het model met slow motion aan. Terwijl het hart rust, staan de atrioventriculaire kleppen open en stroomt bloed van de boezems naar de kamers. Dan trekken de boezems samen en vullen de kamers bij. Daarna beginnen de kamers samen te knijpen. De druk erin stijgt boven de druk in de boezems, en de tricuspidalis- en mitralisklep slaan dicht. Even zijn alle vier de kleppen dicht terwijl de druk blijft stijgen. Stijgt hij boven de druk in de longslagader en de aorta, dan worden de halvemaanvormige kleppen opengeduwd en spuit het bloed naar buiten. Ontspannen de kamers, dan zakt de druk erin, sluiten de longslagaderklep en de aortaklep, en kort daarna gaan de tricuspidalis- en mitralisklep weer open voor de volgende vulling.

Lub en dub

De geluiden die je door een stethoscoop hoort, zijn niet de spier die samenknijpt. Het zijn trillingen in de weefsels en het bloed, veroorzaakt door sluitende kleppen. Het eerste geluid, vaak "lub" geschreven, komt van de tricuspidalis- en mitralisklep die sluiten als de kamers beginnen samen te trekken. Het tweede geluid, "dub", komt van de aortaklep en de longslagaderklep die sluiten aan het eind van de kamersamentrekking. De tijd tussen lub en dub is dus de tijd die de kamers besteden aan het wegduwen van bloed.

Artsen luisteren naar deze geluiden omdat ze veel over de kleppen vertellen. Een ongewoon suizend hartgeluid heet een hartruis. Hartklepziekten kunnen een klep laten lekken zodat bloed achteruit stroomt, of een klep vernauwen zodat bloed er langzaam doorheen gaat. Alleen een zorgprofessional kan zeggen wat een bepaald geluid voor een bepaald persoon betekent.

De kleppen in het model bekijken

In de doorsnede zitten de vier kleppen in de doorgangen. De flapjes van de tricuspidalis- en mitralisklep zwaaien omlaag de kamers in als ze opengaan en tillen terug tot een gesloten koepel als ze sluiten. De slippen van de longslagaderklep en de aortaklep zwaaien omhoog hun slagaders in als ze opengaan. Let ook op de bloedstippen: terwijl een klep dicht is, verzamelen ze zich erachter, en zodra hij opengaat, bewegen ze erdoorheen. Verhoog je de hartfrequentie, dan versnelt de hele reeks, maar de volgorde verandert nooit.

Je kunt het ritme zonder stethoscoop voelen. Zeg "lub, dub" en laat dan een pauze voor de volgende "lub". Het korte gat is de kamers die bloed wegduwen; de langere pauze is het hart dat rust en vult. Bij een normale rusthartslag is het vuldeel het langste van de twee.

Dit is lesmateriaal over hoe het lichaam is gebouwd en werkt. Het is geen medisch advies en is niet bedoeld om iemand te diagnosticeren of te behandelen.