Wat er in bloed zit

Meer dan de helft van je bloed is plasma, een vloeistof van water, zouten en eiwit.

Een vloeistof en drie soorten cellen

Bloed ziet eruit als één rode vloeistof, maar het is een mengsel. Het vloeibare deel heet plasma en bestaat uit water, zouten en eiwit. Meer dan de helft van je bloed is plasma. Daarin drijven de vaste delen: rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. Wordt bloed in een buisje gedaan en snel gecentrifugeerd in een laboratoriumapparaat, dan zinken de zwaardere cellen en stijgt het lichtgele plasma naar boven, en zo ontstaan de lagen in de figuur.

Rode bloedcellen

Rode bloedcellen leveren zuurstof van je longen aan je weefsels en organen, en ze zijn de reden dat bloed rood is. Het zijn de meest voorkomende cellen in bloed. Een rode bloedcel leeft ongeveer 120 dagen, daarna wordt hij verwijderd en vervangen. In het hartmodel staan de rode en blauwe stippen voor bloed met meer of minder zuurstof, wat vooral de zuurstof is die door rode bloedcellen wordt gedragen.

Witte bloedcellen en bloedplaatjes

Witte bloedcellen bestrijden infecties en zijn onderdeel van het immuunsysteem. Er zijn verschillende soorten met verschillende taken. Sommige witte bloedcellen leven minder dan een dag, maar andere leven veel langer. Bloedplaatjes zijn kleine celfragmenten die helpen bloed te laten stollen als een vat wordt doorgesneden, zodat het bloeden stopt. Bloedplaatjes leven ongeveer 6 dagen. Omdat bloedcellen steeds slijten, maakt je lichaam steeds nieuwe. Ze worden gemaakt in het beenmerg, het sponsachtige materiaal in je botten.

Wat bloed vervoert

Bloed is het transportsysteem van het lichaam. Het voert zuurstof van de longen naar de weefsels en koolstofdioxide van de weefsels terug naar de longen. Het voert voeding van de spijsvertering mee, en hormonen van klieren naar de organen waarop ze werken. Het voert de cellen en stoffen die ziekte bestrijden naar waar ze nodig zijn, en het voert afval naar de nieren om te worden verwijderd. Omdat het levende cellen bevat, is bloed zelf een levend weefsel.

Bloedgroepen

Mensen hebben niet allemaal hetzelfde bloed. Er zijn vier hoofdbloedgroepen: A, B, AB en O. De groep hangt af van markers op het oppervlak van de rode bloedcellen. De bloedgroep doet het meest ertoe als iemand bloed van een donor krijgt, omdat het bloed moet passen. Bloed testen en matchen wordt door medisch personeel in een laboratorium gedaan.

Waar bloedcellen worden gemaakt

Het maken van bloedcellen heet hematopoëse en gebeurt vooral in het rode merg van de botten. Bij baby's vult rood merg de holtes van de botten. Met de leeftijd wordt een groot deel vervangen door geel merg, dat vet opslaat. Bij volwassenen zit rood merg vooral in het sponsachtige bot van de schedel, ribben, borstbeen, sleutelbeenderen, wervels en bekken. Rood merg vormt rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes, dus het skelet en het bloed zijn nauw verbonden. De skeletcursus op deze site bekijkt die botten in 3D.

Denk na over wat de levensduren betekenen. Als een rode bloedcel ongeveer 120 dagen meegaat, zijn ongeveer elke vier maanden alle rode cellen die je nu hebt vervangen. Bloedplaatjes worden nog sneller vernieuwd, in ongeveer 6 dagen. Het merg moet deze productie elke dag van je leven volhouden, rustig, zonder dat je het merkt.

Dit is lesmateriaal over hoe het lichaam is gebouwd en werkt. Het is geen medisch advies en is niet bedoeld om iemand te diagnosticeren of te behandelen.