Koperblazers

Een koperblazer maakt de klank met de lippen, die hij laat zoemen in een komvormig mondstuk, als een zacht ‘prrr’.

Lippen in plaats van riet

Koperblaasinstrumenten zijn lange metalen buizen die eindigen in een uitlopende beker. De klank begint bij de lippen van de speler, die trillen tegen de rand van het mondstuk. Strakkere lippen en snellere lucht laten de luchtkolom in de buis in een hogere trillingsvorm bewegen. Een enkele buis zonder ventielen kan alleen de noten van haar natuurtonenreeks spelen: de grondtoon en de veelvouden daarvan, 2, 3, 4 keer de frequentie enzovoort. Bugelsignalen gebruiken precies deze noten.

Vóór de ventielen namen hoornisten en trompettisten extra stukken buis mee, stembogen genoemd, en wisselden die tussen stukken om in andere toonsoorten te kunnen spelen. De ventielen die Heinrich Stölzel en Friedrich Blühmel in 1815 ontwikkelden, losten dit probleem op. Een ventiel indrukken leidt de lucht door een extra lus buis, waardoor elke noot van de natuurtonenreeks lager wordt. Met drie ventielen in combinatie kan een speler elke noot van de chromatische toonladder bereiken.

Vier instrumenten, vier taken

De hoorn heeft een lange, opgerolde buis en een wijde beker die naar achteren wijst, zodat zijn klank het publiek bereikt nadat die tegen de achterwand is weerkaatst. Hij mengt goed met zowel houtblazers als koperblazers. De gewone hoorn staat in F en klinkt een kwint lager dan geschreven; het bereik begint bij B1. Orkesten gebruiken standaard vier hoorns, omdat Beethovens Negende een tweede paar vroeg.

De trompet is het hoogste koperblaasinstrument. Een B♭-trompet klinkt een hele toon lager dan genoteerd en speelt van ongeveer E3 tot C6. De heldere aanzet wordt gebruikt voor fanfares en grote climaxen. De trombone heeft een schuif in plaats van ventielen. Schuif je die uit, dan wordt de buis langer en elke noot lager. Er zijn zeven standaardposities. Omdat de schuif vloeiend beweegt, kan een trombone tussen noten glijden. De orkestgroep bestaat meestal uit twee tenortrombones en één bastrombone.

De tuba is het laagste koperblaasinstrument en heeft een beker die omhoog wijst. De moderne tuba dateert uit 1835. Daarvoor gebruikten sommige componisten een instrument dat ophicleïde heet. Orkestpartijen voor tuba zijn in klinkende toonhoogte genoteerd en het bereik gaat omlaag tot D1, ongeveer 37 Hz. De meeste orkesten hebben maar één tuba, die de trombones en contrabassen ondersteunt.

Hoe groot is de kopergroep? Volgens HyperPhysics gebruikt een volledig orkest vier tot zeven hoorns, drie tot vier trompetten, drie tot vier trombones en één tuba. Het model heeft 4 hoorns, 3 trompetten, 3 trombones en een tuba, samen 11 spelers. Koperblaasinstrumenten kunnen heel luid zijn. Hetzelfde naslagwerk vermeldt een gemeten piekvermogen van ongeveer 6.4 watt voor een trombone en 0.31 watt voor een trompet, tegenover ongeveer 0.05 watt voor een klarinet. Dat is een van de redenen waarom componisten het volledige koper bewaren voor de grootste momenten en het elders zachte, aangehouden akkoorden geven.