Getallen van 0 tot 100 000

Met elf woorden, 零 en 一 tot 十, kun je elk geheel getal van 0 tot 99 zeggen.

Chinese getallen behoren tot de regelmatigste ter wereld en zijn goede toonoefening: de eerste tien gebruiken alle vier tonen. Eén tot tien zijn 一 yī, 二 èr, 三 sān, 四 sì, 五 wǔ, 六 liù, 七 qī, 八 bā, 九 jiǔ en 十 shí; nul is 零 líng. Boven tien bouw je verder: elf is tien-één, 十一 shíyī; twaalf is 十二 shí’èr; twintig is twee-tien, 二十 èrshí; eenentwintig 二十一 èrshíyī; negenennegentig 九十九 jiǔshíjiǔ. Er zijn geen bijzondere vormen zoals elf, twaalf of de Engelse teens. Koreaanse en Japanse getalwoorden die aan het Chinees zijn ontleend, worden precies zo opgebouwd.

Honderden, duizenden en 万

De volgende positiewoorden zijn 百 bǎi (honderd) en 千 qiān (duizend). 100 is 一百 yìbǎi, 365 is 三百六十五 sānbǎi liùshíwǔ en 2026 is 两千零二十六 liǎngqiān líng èrshíliù. Het grote verschil met het Engels begint bij tienduizend. Het Engels groepeert cijfers per drie, in duizend en miljoen. Het Chinees groepeert per vier en heeft voor tienduizend een eigen woord: 万 wàn. Dus 10 000 is 一万 yíwàn, 100 000 is 十万 shíwàn (tien wan) en een miljoen 一百万 yìbǎi wàn (honderd wan). Het Koreaans en Japans tellen ook in eenheden van tienduizend.

Nul in het midden en 两

Is een positie in het midden leeg, dan zeg je één keer 零, ongeacht hoeveel nullen er zijn: 101 is 一百零一 yìbǎi líng yī en 1005 一千零五 yìqiān líng wǔ. Eindnullen zeg je niet: 1500 is 一千五百. Voor twee zijn er twee woorden. 二 èr gebruik je bij tellen, tientallen en eenheden (十二, 二十) en rangtelwoorden zoals 第二 dì’èr (tweede). 两 liǎng staat vóór een maatwoord als je twee exemplaren bedoelt: 两个人 liǎng ge rén (twee mensen), 两本书 liǎng běn shū (twee boeken). Vóór 千 en 万 hoor je beide. 两 is gebruikelijker aan het begin van een getal, zoals 两千 voor 2000.

Tonen en telefoonnummers

De regel voor 一 uit hoofdstuk 5 komt terug in getallen. Vóór 百 bǎi (derde toon) en 千 qiān (eerste toon) is het yì: yìbǎi, yìqiān. Vóór 万 wàn (vierde toon) is het yí: yíwàn. In 十一 en bij één, twee, drie tellen blijft het yī. Let ook op 四 sì en 十 shí: 四十四 sìshísì (44) is een klassieke tongbreker voor s en sh. Telefoon-, kamer- en busnummers lees je cijfer voor cijfer. Daar klinkt 一 meestal als yāo om verwarring met 七 qī te voorkomen. Een nummer zoals 110, het alarmnummer van de politie op het Chinese vasteland, lees je als yāo yāo líng.

Datums en prijzen

Getallen bouwen ook de kalender. Maanden zijn getal plus 月 yuè (maan, maand): 一月 yīyuè is januari en 十二月 shí’èryuè december. Weekdagen zijn 星期 xīngqī plus een getal vanaf maandag: 星期一 xīngqīyī is maandag, 星期六 xīngqīliù zaterdag. Zondag is 星期天 xīngqītiān of 星期日 xīngqīrì. In winkels staat de munt yuan op prijskaartjes als 元 yuán, maar in gesprekken zegt men meestal 块 kuài. 十五块 shíwǔ kuài betekent dus vijftien yuan.