Mandarijn: pinyin en tonen
Pinyin is de officiële manier om Mandarijnse klanken met Latijnse letters te schrijven. Acht hoofdstukken behandelen de vier tonen en neutrale toon, de 21 beginklanken, de eindklanken, spellingregels, toonveranderingen die je in elke zin hoort, een eerste blik op vereenvoudigde karakters, getallen en eerste begroetingen. Elk hoofdstuk heeft opnamen om na te spreken en een dictee.
Over deze cursus
Pinyin is de officiële manier om Mandarijnse klanken met Latijnse letters te schrijven, maar het was niet de eerste. Chinese scholen onderwezen al klanken met zhuyin fuhao, vaak bopomofo genoemd naar de eerste vier letters. Dat werd in de jaren 1910 officieel ingevoerd. Toen in 1958 het pinyinsysteem verscheen, stond in de tabel met beginklanken naast elke Latijnse letter de oude zhuyinletter. Je leert de klanken goed horen en uitspreken, met opnamen om na te zeggen en een dictee in elk hoofdstuk.
De acht hoofdstukken behandelen de vier tonen en de neutrale toon, de 21 beginklanken, de eindklanken, pinyinspelling, toonveranderingen, een eerste blik op vereenvoudigde karakters, de getallen van 0 tot 100 000 en de eerste begroetingen. De derde toon vraagt de meeste aandacht. Los uitgesproken daalt hij en stijgt hij weer, maar in lopende spraak hoor je vaak alleen het lage deel. Volgens de spellingregels komt het toonteken op de hoofdklinker: een a of e krijgt het teken, bij ou krijgt de o het en anders de laatste klinker, zoals in hǎo, gǒu en liù. Voor beginners zijn er drie regels voor toonsandhi: twee derde tonen, 一 yī en 不 bù.
Je sluit af met karakters en getallen. De vereenvoudiging volgde een paar patronen. Zo werd de spraakcomponent aan de linkerkant overal waar die voorkomt korter. Chinese getallen behoren tot de regelmatigste van alle talen en zijn goede toonoefening: de eerste tien gebruiken alle vier de tonen. Zet voor het dictee een Chinees vereenvoudigd pinyintoetsenbord aan en typ nihao zonder toontekens. In het laatste hoofdstuk zet je ma achter een mededeling. Zo maak je een ja-neevraag zonder de woordvolgorde te veranderen.
Voor je begint
Je hoeft nog geen Chinees te kennen om te beginnen. Pinyin gebruikt Latijnse letters, dus het alfabet kennen is genoeg. Elke toon wordt met een toonteken en een voorbeeldwoord getoond. Je oefent veel door lettergrepen als ma op vier toonhoogten uit te spreken. Kies daarom een plek waar je kunt luisteren en hardop kunt spreken.
Als je klaar bent
Je leest toontekens, spreekt de vier tonen en de neutrale toon uit, onderscheidt b van p aan de ademstoot en schrijft eindklanken als -n en -ng correct. Je past de regel toe waardoor nǐ hǎo ní hǎo wordt, herkent enkele vereenvoudigde karakters, telt van 0 tot 100 000 en gebruikt eerste begroetingen als 你好 en het beleefde 您.
- 1De vier tonen en de neutrale toonZeg ma met een vlakke, stijgende, dalend-stijgende of dalende toonhoogte en je krijgt vier verschillende woorden: moeder, hennep, paard en uitschelden.
- 2Beginklanken: de medeklinkers vooraanPinyin heeft 21 beginmedeklinkers, en b en p verschillen in een luchtstoot, niet in stem.
- 3Eindklanken: klinkers en de uitgangen n en ngEen Mandarijnse lettergreep kan alleen eindigen op een klinker, n of ng. 饭 fàn (maaltijd) en 放 fàng (neerzetten) verschillen dus alleen in de laatste klank.
- 4Spellingregels van pinyinDezelfde klank kan in pinyin als i, yi of y worden geschreven. De keuzeregels passen op één pagina van het systeem uit 1958.
- 5Toonveranderingen: twee derde tonen, 一 en 不你好 schrijf je nǐ hǎo maar spreek je uit als ní hǎo, omdat de eerste van twee opeenvolgende derde tonen stijgt in plaats van daalt en stijgt.
- 6Een eerste blik op vereenvoudigde karaktersDe Chinese tabel met algemeen gebruikte standaardkarakters uit 2013 bevat 8105 karakters. Het eerste niveau van 3500 is bedoeld voor school en dagelijks lezen.
- 7Getallen van 0 tot 100 000Met elf woorden, 零 en 一 tot 十, kun je elk geheel getal van 0 tot 99 zeggen.
- 8Eerste begroetingen你好 nǐ hǎo, letterlijk ‘jij goed’, is de eerste uitdrukking in bijna elk leerboek en gebruikt meteen de derde-toonverandering uit hoofdstuk 5.
Bronnen van deze cursus (13)
- Ministry of Education of the PRC, 汉语拼音方案 (Scheme for the Chinese Phonetic Alphabet)
- approved 1958-02-11 by the 5th session of the 1st National People’s Congress (moe.gov.cn/jyb_sjzl/ziliao/A19/195802/t19580201_186000.html; full text zh.wikisource.org/wiki/汉语拼音方案): alphabet, 21 initials, table of finals and notes 1 to 6, tone marks, neutral tone unmarked, apostrophe pi’ao
- MOE, 汉语拼音方案的通用键盘表示规范 (v for ü)
- MOE and State Council, 通用规范汉字表 2013: 8,105 characters, level 1 = 3,500 (moe.gov.cn/jyb_xwfb/s5147/201308/t20130828_156388.html)
- 简化字总表 1986 edition, built on the 1956 汉字简化方案 (zh.wikisource.org)
- Huiqiang Zheng, Mastering Mandarin Sounds, University of Iowa Pressbooks 2025, ch. 21 Tone Sandhi (pressbooks.uiowa.edu/zheng)
- University of Kansas, Ting Yi Ting, 19 Pinyin Spelling Conventions (opentext.ku.edu/tingyiting/chapter/lesson19)
- Western Kentucky University, Chinese 101, Tones (about 400 syllables) (people.wku.edu/shizhen.gao/Chinese101/pinyin/tones.htm)
- AllSet Learning Chinese Pronunciation Wiki, Tone changes for bu and yi (resources.allsetlearning.com/chinese/pronunciation)
- pinyin.info, Where do the tone marks go?
- Chao Yuen Ren’s five-level tone letters 55, 35, 214, 51 as cited in Journal of Language Teaching and Research (jltr.academypublication.com, article 3247)
- ISO 7098:1982 (iso.org/standard/13682.html)
- Wikipedia, Zhou Youguang.
Geraadpleegd: 2026-10-17