Beginklanken: de medeklinkers vooraan

Pinyin heeft 21 beginmedeklinkers, en b en p verschillen in een luchtstoot, niet in stem.

Elke Mandarijnse lettergreep is te verdelen in drie delen: een beginmedeklinker, een eindklank en een toon. In 妈 mā is de beginklank m, de eindklank a en de toon de eerste. Chinese grammaticaboeken noemen de beginklank 声母 shēngmǔ, ‘klankmoeder’, en de eindklank 韵母 yùnmǔ, ‘rijmmoeder’. Het pinyinsysteem van 1958 noemt 21 beginklanken in zes groepen van drie of vier, met twee groepen per regel. Leer ze samen, want elke groep wordt op één plek in de mond gemaakt. Sommige lettergrepen hebben geen beginklank, zoals 爱 ài (liefde) of 饿 è (hongerig); ze beginnen direct met de klinker.

Een luchtstoot, geen stem

Pinyin b, d en g lijken op Engelse stemhebbende klanken, maar het echte onderscheid is aspiratie. b, d, g, j, zh en z spreek je zonder luchtstoot uit, zoals de p in het Engelse spin of de t in stop. p, t, k, q, ch en c hebben een sterke luchtstoot. Houd een papierstrook voor je lippen en zeg pà (vrezen): het papier moet opspringen. Zeg bà (papa) en het moet nauwelijks bewegen. Zo ontstaan zes paren: b en p, d en t, g en k, j en q, zh en ch, z en c. Sprekers van Koreaans, Hindi of Thai maken dit onderscheid al in hun eigen taal en vinden het meestal makkelijk.

Drie groepen die aandacht vragen

j, q en x maak je met het vlakke tongblad dicht tegen het harde gehemelte en de punt achter de ondertanden. j lijkt op de j in het Engelse jeep, met minder geronde lippen. q is hetzelfde met een sterke luchtstoot en x een zachte sj-klank met een glimlach. Ze staan alleen vóór i of ü, zodat ze nooit botsen met andere groepen. zh, ch, sh en r zijn de klanken met gekrulde tong. Til je tongpunt naar het gehemelte, iets achter het randje, en zeg sj: dat is pinyin sh. r maak je op dezelfde plek met stem, tussen de s van het Engelse pleasure en de Engelse r.

z, c en s maak je met de tongpunt vlak achter de boventanden. s klinkt als de Engelse s. z is de ds aan het einde van kids en c de ts aan het einde van cats met een sterke luchtstoot. 菜 cài (gerecht) klinkt dus helemaal niet als de Engelse k. Het lastigste paar voor de meesten is s en sh, zoals in 四 sì (vier) en 是 shì (zijn). Zeg ze na elkaar en voel de tongpunt teruggaan. Pinyin h is ruwer dan de Engelse h. Je maakt hem achter in de mond: zacht schuren, als een zachtere ch uit het Schotse loch.