Vraag en de wet van de vraag

In OpenStax' benzinetabel verlaagt een prijsstijging van $1.00 naar $2.20 per gallon de gevraagde hoeveelheid van 800 naar 420 miljoen gallons.

Wat vraag betekent

In het dagelijks taalgebruik betekent ‘vraag’ iets willen hebben. Economen bedoelen iets beperkters. Vraag is de hoeveelheid van een goed of dienst die kopers bij elke prijs willen én kunnen kopen. Beide delen tellen. Een auto willen is geen vraag naar een auto als je hem niet kunt betalen. Geld hebben is evenmin vraag als je geen auto nodig hebt. Volgens OpenStax heeft iemand zonder rijbewijs geen effectieve vraag naar een auto.

Prijs is wat de koper voor één eenheid betaalt. De gevraagde hoeveelheid is het totale aantal eenheden dat kopers bij die ene prijs zouden kopen. Een vraagtabel geeft hoeveelheden bij meerdere prijzen; een vraagkromme tekent dezelfde informatie.

De wet van de vraag

Lees de tabel van boven naar beneden. Telkens als de prijs stijgt, daalt de gevraagde hoeveelheid. Wordt benzine duurder, dan combineren mensen boodschappenritten, delen ze auto's, nemen ze de bus of plannen ze vakanties dichter bij huis. Economen noemen dit omgekeerde verband de wet van de vraag: een hogere prijs geeft een lagere gevraagde hoeveelheid en een lagere prijs een hogere. In de grafiek daalt de kromme daarom van links naar rechts.

Eén detail verrast mensen die wat wiskunde kennen. Economen zetten de prijs, de oorzaak, op de verticale as en de hoeveelheid op de horizontale. Dat is het omgekeerde van de gebruikelijke gewoonte om de onafhankelijke variabele onderaan te zetten. OpenStax noemt dit een uitzondering op de normale regel. Elk economieboek doet dat, dus het is goed eraan te wennen.

Vraag is de kromme, gevraagde hoeveelheid een punt

Over dit onderscheid struikelen de meeste beginners. ‘Vraag’ is het hele verband, de volledige tabel of kromme. ‘Gevraagde hoeveelheid’ is één getal erop, bij één prijs. Stijgt benzine van $1.40 naar $1.80, dan is de vraag niet gedaald. De gevraagde hoeveelheid daalde van 600 naar 500 miljoen gallons door langs dezelfde kromme te bewegen. Probeer het model: sleep de prijslijn en alleen het punt beweegt.

Sleep nu de blauwe kromme zelf 100 naar rechts. Bij elke prijs is de hoeveelheid 100 miljoen gallons groter. Dat is een verandering in vraag. Ze ontstaat wanneer iets anders dan de prijs verandert: inkomens, voorkeuren, aantal kopers, prijzen van verwante goederen of toekomstverwachtingen. Een later hoofdstuk behandelt die oorzaken één voor één.

Al het overige gelijk

Een vraagkromme toont het verband tussen prijs en hoeveelheid terwijl al het andere constant blijft. Economen noemen die aanname met de Latijnse woorden ceteris paribus, ‘al het overige gelijk’. Dat beweert niet dat in het echte leven niets anders verandert. Zo kunnen we één ding tegelijk veranderen, het effect bekijken en de effecten daarna bij elkaar optellen.