Hoe bergen ontstaan
Volgens USGS stijgt de Himalaya nog meer dan 1 centimeter per jaar, doordat India nog tegen Azië drukt.
Sleep om te draaien. Scroll of knijp om te zoomen.
Bergen ontstaan door bewegende platen
De buitenste aardlaag bestaat uit platen die enkele centimeters per jaar bewegen. De meeste grote bergketens staan waar platen tegen elkaar drukken. Volgens de NGII-atlas lopen ketens boven 3000 meter vooral oost-west door Eurazië en noord-zuid door Amerika, en hangt hun richting nauw samen met de plaatbeweging. De Andes, de langste keten op het land, loopt langs de westkant van Zuid-Amerika, waar een oceaanplaat onder het continent zakt.
Himalaya: twee continenten botsen
USGS vertelt de Himalayageschiedenis met getallen. Ongeveer 225 miljoen jaar geleden was India een groot eiland voor de kust van Australië, met de Tethysoceaan tussen India en Azië. Toen Pangea ongeveer 200 miljoen jaar geleden uiteenviel, schoof India noordwaarts. Rond 80 miljoen jaar geleden lag het ongeveer 6400 kilometer ten zuiden van Azië en bewoog het ongeveer 9 meter per eeuw. Tussen 40 en 50 miljoen jaar geleden botste het op Azië. Beide landmassa's hebben gesteente van ongeveer gelijke dichtheid, dus geen van beide kon onder de ander zinken. De korst kreukelde en verdikte en de Himalaya en het Tibetaans Plateau rezen op. De keten is nu 2900 kilometer lang. Volgens de Geological Society of London is de korst eronder ongeveer 75 kilometer dik, tweemaal het gemiddelde.
De botsing gaat door. Volgens USGS stijgt de Himalaya nog ruim 1 centimeter per jaar, wat 10 kilometer per miljoen jaar zou zijn. Zo hoog wordt hij niet doordat verwering en erosie hem ongeveer even snel afslijten en de korst misschien zijwaarts uitspreidt in plaats van alleen omhoog.
Plooien
Samengedrukte gesteentelagen buigen vóór ze breken. National Geographic Education beschrijft de twee meest voorkomende vormen. Een anticline is een boog met het oudste gesteente in het midden. Een syncline is een U-vormige trog met het jongste gesteente middenin. Plooiingsgebergten zoals Himalaya, Alpen en Appalachen zitten er vol mee. Leeftijd telt: de nu lage Appalachen waren volgens National Geographic ooit hoger dan de Himalaya. Met genoeg tijd breken rivieren en vorst elke keten af.
Vulkanische bergen
Vulkanen bouwen anders: ze stapelen hun eigen lava, as en slakken rond een opening. Het model is een eenvoudige kegel met een krater bovenaan. De hoogtelijnenkaart toont kraterringen binnen kegelringen. Geulen in de flanken voeren regen alle kanten uit: radiale afwatering. Laat met Regendruppel regen op de vulkaan vallen en zie het water van alle kanten van de top afstromen. Hallasan op Jeju is zo'n vulkaan met het kratermeer Baengnokdam bovenaan.
- 225 miljoen jaar geleden: India is een eiland bij Australië, door de Tethysoceaan van Azië gescheiden.
- 200 miljoen jaar geleden: Pangea valt uiteen en India schuift noordwaarts.
- 80 miljoen jaar geleden: India ligt ongeveer 6400 km zuidelijk van Azië en beweegt ongeveer 9 m per eeuw.
- 40 tot 50 miljoen jaar geleden: India botst op Azië en de Himalaya begint te stijgen.
- Nu: De Himalaya stijgt nog ruim 1 cm per jaar.
- De meeste grote ketens staan waar platen tegen elkaar drukken.
- De Himalaya ontstond toen India 40 tot 50 miljoen jaar geleden tegen Azië botste en stijgt nog ruim 1 cm per jaar.
- Samengedrukt gesteente buigt tot anticlines (bogen) en synclines (troggen).
- Vulkanen bouwen lava- en askegels met radiale afwatering.
- Hoe lang is de Himalaya volgens USGS, in km?
- Wanneer botste India op Azië?
- 40 tot 50 miljoen jaar geleden
- Ongeveer 5 miljoen jaar geleden
- Ongeveer 200 miljoen jaar geleden
- India bewoog ongeveer 9 m per eeuw. Hoeveel cm per jaar is dat?
- Hoeveel km stijgt een berg in een miljoen jaar bij 1 cm per jaar?
- Waarom kon geen van beide, India of Azië, onder de ander zinken?
- Hun gesteenten hebben ongeveer dezelfde dichtheid
- Beide waren bevroren
- De oceaan was te diep
- Een boogplooi met het oudste gesteente middenin heet
- Een anticline
- Een syncline
- Een delta
- Wat is de langste bergketen op het land?
- Andes
- Himalaya
- Rocky Mountains
- Welk afwateringspatroon verwacht je op een vulkaan?
- Radiaal, alle kanten uit
- Alles naar één kant
- Geen, water blijft in de krater
- De korst onder de Himalaya is ongeveer 75 km dik, tweemaal het gemiddelde. Welke gemiddelde dikte volgt daaruit, in km?
- Waarom zijn de Appalachen nu lager dan de Himalaya, hoewel ze ooit hoger waren?
- Ze zijn veel ouder en afgesleten
- Ze zonken in zee
- Ze werden verkeerd gemeten
Bronnen van deze cursus (24)
- USGS Water Science School, Watersheds and Drainage Basins (usgs.gov/water-science-school/science/watersheds-and-drainage-basins: common outlet, drainage divide, watershed = drainage basin = catchment, larger watersheds contain smaller ones)
- USGS Nonindigenous Aquatic Species, Hydrologic Unit Codes explained (nas.er.usgs.gov/hucs.aspx: 22 regions, 245 subregions, 405 basins, about 2,400 subbasins, 19,000 watersheds, 105,000 subwatersheds)
- US Army Corps of Engineers New Orleans District, The Mississippi Drainage Basin (mvn.usace.army.mil: third largest basin after the Amazon and Congo, 41 percent of the 48 contiguous states, more than 1,245,000 square miles, 31 states and two Canadian provinces)
- US EPA, The Mississippi/Atchafalaya River Basin (epa.gov/ms-htf: 2,350 miles, 15 percent of North America, borders of 10 states, nearly 30 percent of Americans live in the basin)
- National Geographic Education encyclopedia: Source (resource/source: headwaters, the tributary farthest from the end; Gangotri Glacier, Breg spring for the Danube, Lake Itasca for the Mississippi)
- Oxbow Lake (resource/oxbow-lake: concave banks erode, convex banks collect sediment, Mississippi meander cut-offs, billabong)
- Delta (resource/delta: name from the Greek capital letter delta)
- River (resource/river)
- Anatomy of the Nile (resource/anatomy-nile: White Nile from Lake Victoria, Blue Nile from Lake Tana, Nile fan about 70,000 km2)
- Fold Mountain (resource/fold-mountain: anticline and syncline; Appalachians once taller than the Himalayas)
- USGS This Dynamic Earth, The Himalayas: Two continents collide (pubs.usgs.gov/gip/dynamic/himalaya.html: 2,900 km, collision 40 to 50 million years ago, India 6,400 km south of Asia 80 million years ago moving about 9 m a century, rising more than 1 cm a year)
- Geological Society of London, Continental/Continental: The Himalayas (crust about 75 km thick)
- Kathmandu Post, 8 Dec 2020 (Everest 8,848.86 m announced jointly by Nepal and China; Peak XV given as 8,778 m in 1847)
- 국토지리정보원 대한민국 국가지도집 청소년판 2022 (nationalatlas.ngii.go.kr): 산 (page_3151: K2 8,611 m, 안나푸르나 8,091 m, 안데스 가장 긴 산맥, 국토 약 70% 산지, 백두산 2,744 m 천지 직경 3,550 m, 한라산 1,947 m, 오름 약 370여 개)
- 강 (page_3152: 강물은 지구 물의 0.0002%, 아마존 전 세계 강물의 20%, 오비강 약 200일 결빙, 압록강 한반도에서 가장 길고 유역이 넓음)
- 산지 지형 (page_3175: 평균 고도 약 448 m, 동아시아 910 m, 백두대간과 산경표, 분수계)
- 산지 지형 also: 한라산 식생의 수직적 분포 (page_3151)
- 고위 평탄면 대관령 고랭지 채소·목축 (page_3175)
- 하천 지형 (page_3176: 동해 쪽 하천 짧고 급함, 남한에서 유역 가장 넓은 강 한강, 가장 긴 강 낙동강, 하상계수 섬진강 270, 나일강 30, 댐 이전 한강 390)
- 국가지도집 하천 (page_180: 한강 494.4 km, 유역 25,953 km2, 북한 포함 35,770 km2; 낙동강 510.3 km, 23,384 km2; 금강 397.8 km, 9,912 km2)
- 한국민족문화대백과사전 압록강 (encykorea.aks.ac.kr E0035176: 803.3 km, basin 31,226 km2)
- 낙동강 (E0011565: 521.5 km)
- 지리산 국립공원 (E0054158: 천왕봉 1,915 m)
- 국가지도집 통계 26p 주요 강의 길이 (압록강 803 km).
Geraadpleegd: 2026-10-18