Woestijnen en chaparral

In een subtropische woestijn kan de bodem overdag warmer dan 60 °C worden en 's nachts tot bijna 0 °C afkoelen.

Waar de woestijnen liggen

Subtropische woestijnen liggen tussen ongeveer 15° en 30° ten noorden en zuiden van de evenaar, rond de kreeftskeerkring en steenbokskeerkring. OpenStax beschrijft ze als zeer droog: in sommige jaren verdampt meer water dan er valt. De jaarlijkse neerslag is minder dan 30 cm, varieert weinig tussen de maanden en is moeilijk te voorspellen. In delen van Centraal-Australië (de Outback) en in Noord-Afrika kan er in een jaar slechts 2 cm vallen.

De lucht boven een woestijn bevat heel weinig water. Waterdamp werkt als een deken die warmteverlies vertraagt. Zonder die deken warmt de grond snel op in de zon en verliest hij 's nachts snel warmte. OpenStax vermeldt voor hete woestijnen bodemtemperaturen boven 60 °C overdag en dicht bij 0 °C 's nachts. Niet elke woestijn is heet. In koude woestijnen kan de temperatuur 25 °C bereiken en onder −30 °C dalen, een verschil van meer dan 55 graden gedurende het jaar.

Hoe woestijnleven water bespaart

Zeer droge woestijnen hebben weinig meerjarige planten die van jaar tot jaar blijven leven. Veel planten zijn er juist eenjarig. Hun zaden kunnen lang in rust blijven. Als het eindelijk regent, kiemen ze, groeien snel, bloeien, vormen zaad en sterven voordat de grond weer uitdroogt. Andere planten doorstaan droge tijden met diepe wortels, weinig of kleine bladeren en waterbergende stengels. De ocotillo uit de Sonorawoestijn krijgt alleen na regen bladeren en laat ze daarna vallen. Woestijndieren vermijden de hitte overdag door 's nachts actief te zijn en zich in te graven, waar de temperatuur veel minder verandert.

Chaparral: struiken die brand nodig hebben

Chaparral, ook struikbos genoemd, groeit in Californië, rond de Middellandse Zee en langs de zuidkust van Australië. Er valt 65 cm tot 75 cm regen per jaar, vooral in de winter, en de zomers zijn zeer droog. Veel chaparralplanten zijn in de zomer in rust. De vegetatie bestaat vooral uit struiken die aan terugkerende branden zijn aangepast. Sommige vormen zaden die alleen na een hete brand kiemen. De achterblijvende as is rijk aan voedingsstoffen zoals fosfor en kalium, die de bodem voor nieuwe groei bemesten.

Voor mensen die er wonen betekent dit dat brand bij het landschap hoort en geen zeldzaam ongeluk is. Bij het beheer van chaparral en aangrenzende dorpen en steden gaat het om wanneer en hoe branden woeden, niet om de vraag of er überhaupt brand komt.

Twee antwoorden op weinig water

Woestijnen en chaparral dwingen planten allebei om met droge perioden om te gaan, en de oplossingen lijken op elkaar. Sommige wachten: eenjarige woestijnplanten blijven als zaad liggen tot de regen komt en veel chaparralplanten rusten gedurende de droge zomer. Andere slaan water op of besparen het met diepe wortels en kleine, taaie bladeren. OpenStax verbindt de geringe dierendiversiteit in woestijnen met de geringe, onvoorspelbare regenval, omdat planten er de basis van elk voedselweb vormen. Het verschil is de betrouwbaarheid. In de chaparral is 's zomers weinig regen, maar die keert elke winter terug; in de woestijn kan een heel jaar zonder regen voorbijgaan.