Grote rivieren en woestijnen

De Nijl en de Amazone verschillen ongeveer 214 kilometer in lengte. Hoe je een rivier meet, bepaalt welke bovenaan staat.

De langste rivieren

Het World Factbook noemt de Nijl in Afrika de langste rivier met 6650 kilometer, gevolgd door de Amazone in Zuid-Amerika met 6436 kilometer. Derde is de Jangtse in China met 6300 kilometer en vierde het stelsel Mississippi-Missouri in Noord-Amerika met 6275 kilometer. Azië heeft de meeste overige plaatsen in de top tien: Jenisej-Angara, Huang He of Gele Rivier, Ob-Irtysj, Amoer en Lena. De Congo, 4700 kilometer, is de enige andere Afrikaanse rivier op de lijst.

Waarom zetten sommige boeken de Amazone eerst? Rivierlengte hangt van keuzes af. Waar ligt de bron precies: het verste stroompje van de verste zijrivier of de bron die bewoners noemen? Waar ligt de monding als de Amazone eindigt in een breed estuarium vol eilanden? Volg je de hoofdgeul of de langste route door een delta? Sommige namen combineren ook twee rivieren, zoals Mississippi-Missouri. Onderzoeken kiezen anders, waardoor sommige atlassen en encyclopedieën de Amazone eerst zetten.

Rivieren voeren regen en smeltwater van land naar zee. Het gebied dat op één rivier afwatert heet het stroomgebied. Volgens het Factbook ontvangen oceanen de afwatering van 83 procent van al het land. De overige 17 procent stroomt naar binnenlandse bekkens zonder uitgang, waar water zich in meren verzamelt of verdampt. De Kaspische Zee is het grootste van die binnenmeren en het grootste meer in het algemeen, ongeveer 374 000 vierkante kilometer. Het is zout, terwijl het volgende, Lake Superior met 82 100 vierkante kilometer, zoet is.

Wat maakt een woestijn?

Een woestijn wordt door droogte bepaald, niet door zand of hitte. USGS beschrijft woestijnen als droog land met weinig regen, weinig planten en weinig mensen en dieren. USGS zegt ook dat ongeveer een derde van het landoppervlak van de aarde woestijn is. Een veelgebruikt systeem van geograaf Peveril Meigs uit 1953 deelt droog land naar neerslag in. Extreem aride gebieden hebben minstens 12 maanden achtereen geen regen. Aride gebieden krijgen minder dan 250 millimeter per jaar. Semiaride gebieden krijgen 250 tot 500 millimeter en heten meestal steppe, niet woestijn.

Volgens die regel is Antarctica de grootste woestijn, ongeveer 14.2 miljoen vierkante kilometer, en is het noordpoolgebied de andere grote poolwoestijn. De grootste hete woestijn is de Sahara, volgens National Geographic ongeveer 9.4 miljoen vierkante kilometer, dwars door Noord-Afrika van de Atlantische Oceaan tot de Rode Zee. Caïro, Tripoli en Timboektoe liggen er allemaal in. Veel hete woestijnen, ook de Sahara, liggen bij de kreeftskeerkring en steenbokskeerkring, waar dalende droge lucht regen tegenhoudt.

De droogste plaatsen uit het Factbook tonen hoe extreem woestijnen zijn. De Droge Valleien van McMurdo op Antarctica hebben gemiddeld geen meetbare neerslag. Arica, een havenstad in de Chileense Atacamawoestijn, krijgt gemiddeld 0.76 millimeter per jaar, minder dan een munt dik is. Daartegenover krijgt Mawsynram in Noordoost-India ongeveer 11 871 millimeter, ruim 15 000 keer zoveel als Arica.