Stroman

Iemand zegt: ‘We moeten minder auto's in het centrum hebben’ en krijgt als antwoord: ‘Dus je wilt auto's verbieden.’ De tweede zin beantwoordt een bewering die niemand heeft gedaan.

Een zelfgemaakte pop neerslaan

Een drogreden is, in de betekenis die logicaboeken gebruiken, een slecht argument dat gemakkelijk voor een goed argument wordt aangezien. De Stanford Encyclopedia of Philosophy beschrijft de stroman als het verdraaien van het standpunt van een tegenstander om het gemakkelijker te kunnen weerleggen. De naam komt van de oefenpop: een met stro gevulde figuur vecht niet terug. Hem omvergooien bewijst dus niets over een echte tegenstander.

Hier is een verzonnen gesprek. Mina: ‘De school zou bij de lunch een vegetarische optie moeten aanbieden.’ Junho: ‘Mina vindt dat niemand meer vlees mag eten. Dan blijft de helft van de leerlingen hongerig.’ Junho's antwoord kan kloppen voor een vleesverbod, maar dat heeft Mina nooit voorgesteld. Ze vroeg om één extra keuze. Het argument lijkt te winnen omdat de verdraaide bewering inderdaad zwak is.

Veelvoorkomende manieren om een stroman te bouwen

• Overdrijven: ‘sommige’ wordt ‘alle’, ‘verminderen’ wordt ‘verbieden’.
• Buiten context citeren: één zin wordt uit een langer, zorgvuldiger betoog gehaald.
• De zwakste aanhanger kiezen: een slordige reactie online beantwoorden alsof het het beste argument voor een standpunt is.
• Het onderwerp licht verschuiven: een vraag over kosten beantwoorden alsof ze over veiligheid ging.

Krantenkoppen kunnen hetzelfde doen in een paar woorden. Een verzonnen kop luidt: ‘Wetenschapper zegt dat koffie vergif is.’ Het achterliggende onderzoek meldde dat het drinken van heel grote hoeveelheden samenhing met slechter slapen. Lezers die tegen de kop ingaan, bestrijden een stroman van het onderzoek.

Een stroman is niet altijd opzettelijk. Samenvattingen worden korter wanneer ze worden doorverteld. De versie van een standpunt die we onthouden is vaak de extreemste die we toevallig hebben gehoord. Iemand die een standpunt alleen via critici kent, kan oprecht denken dat de aanhangers de verdraaide versie geloven. Dat is nog een reden om terug te gaan naar wat er werkelijk en volledig is gezegd, voordat je ertegenin gaat.

Hoe antwoord je op een stroman?

De oplossing is om vóór je antwoord het standpunt van de ander te herhalen in een vorm die diegene zelf zou aanvaarden. Als Junho had gezegd: ‘Mina wil een vegetarische optie; ik ben bang dat die meer kost’, dan had hij de echte bewering besproken en kon het gesprek verder. Als jij verkeerd wordt begrepen, werkt rustig herhalen beter dan boos ontkennen: ‘Ik zei niet dat vlees verboden moet worden. Ik zei dat er één optie bij moet komen.’ Een bruikbare controle bij je eigen schrijven is de vraag of de mensen met wie je het oneens bent hun standpunt zouden herkennen in jouw samenvatting ervan.