Stemtekens: g, z, d, b en p

Twee kleine streepjes maken van か (ka) が (ga), en een klein cirkeltje maakt van は (ha) ぱ (pa): 25 nieuwe klanken uit 2 tekens.

Voor g, z, d, b of p heb je geen nieuwe letters nodig. Het Japans hergebruikt de kana die je al kent en voegt rechtsboven een teken toe. De twee korte streepjes ゛ heten dakuten, of informeel ten-ten (stip stip). Ze maken de medeklinker stemhebbend, wat betekent dat de stembanden trillen terwijl hij wordt gezegd. Het kleine cirkeltje ゜ heet handakuten, of maru (cirkel), en wordt alleen op de h-rij gebruikt, waar het hem p maakt. Met deze twee tekens groeit het schema van 46 naar 71 kana.

Wat de tekens doen

Zeg k en dan g met een vinger op je keel. De mond doet beide keren hetzelfde, maar bij g voel je een trilling. Die trilling is stemhebbendheid, en het is het hele verschil tussen か en が, た en だ, さ en ざ. De ten-ten werkt op de klank en niet op de spelling, dus hij verklaart ook de onregelmatige kana: し (shi) wordt じ (ji) en ち (chi) wordt ぢ (ji). De h-rij is de uitzondering. Zijn stemhebbende partner is b, niet een stemhebbende h, dus は wordt ば (ba), en het cirkeltje geeft ぱ (pa).

Voor Nederlanders zijn de klanken g, z, d, b en p vertrouwd. Let op de stemloze partner: か aan het begin van een woord is zachter dan de Engelse k, dus hoor hem niet als g. Sprekers van talen die k en g door adem in plaats van stemhebbendheid scheiden, zoals het Koreaans en het Mandarijn, horen een woordinitiële が en か vaak als dezelfde klank. Het paar きん (kin, goud) en ぎん (gin, zilver) laat zien waarom het ertoe doet. Luister meerdere keren naar de opnames hieronder en voel naar de trilling in je eigen keel.

Twee kana voor dezelfde klank

Omdat し en ち allebei ji worden als ze stemhebbend zijn, heeft het Japans twee kana voor ji, じ en ぢ, en twee voor zu, ず en づ. De officiële Japanse spellingregels bepalen welke je gebruikt. De standaard is じ en ず: みず (mizu, water), じかん (jikan, tijd). ぢ en づ komen in maar twee situaties voor. De eerste is een herhaalde klank, zoals in ちぢむ (chijimu, krimpen) en つづく (tsuzuku, doorgaan). De tweede is een samenstelling waarvan het tweede woord met ち of つ begon: はな (neus) plus ち (bloed) geeft はなぢ (hanaji, bloedneus), en みか plus つき (maan) geeft みかづき (mikazuki, wassende maan).