Katakana 1: ア tot ノ

Katakana schrijft dezelfde klanken als hiragana met scherpere vormen, en カ is nog bijna hetzelfde als か.

Katakana is de tweede kanaset. Elke klank die je in hiragana leerde, heeft een katakana-partner, in hetzelfde schema en dezelfde volgorde, dus dit is een nieuwe set vormen, geen nieuwe klanken. Katakana wordt gebruikt voor woorden uit andere talen, zoals テニス (tenisu, tennis), voor buitenlandse namen en plaatsen, zoals カナダ (Kanada, Canada), voor veel klankwoorden in strips, en voor nadruk, zoals wij cursief gebruiken. Biologieboeken schrijven ook de namen van planten en dieren in katakana. Menu's, winkelborden en productlabels staan er vol mee, dus het loont snel voor reizigers.

Waar katakana vandaan kwam

Hiragana groeide uit hele kanji in lopend handschrift. Katakana groeide uit stukken kanji. Boeddhistische monniken in de vroege Heian-periode die Chinese teksten lazen, persten kleine aantekeningen tussen de regels om te laten zien hoe ze in het Japans te lezen waren, en om ruimte te besparen schreven ze van elke klankkanji maar een deel. ア is de linkerkant van 阿, カ is de linkerkant van 加, イ is de linkerkant van 伊, en タ komt van 多. Die herkomst verklaart het uiterlijk: korte rechte streken, scherpe hoeken, bijna geen bochten. De naam zelf betekent fragmentkana.

Sommige paren delen een kanji-ouder en lijken toch op elkaar. か en カ komen allebei van 加, en ook き en キ (van 幾), へ en ヘ (van 部), en り en リ (van 利). Gebruik die als ankers. Andere delen niets: ア lijkt niet op あ, omdat ze van verschillende kanji komen (阿 en 安). Maak daarvoor je eigen geheugenhaakje. De gratis app Katakana Memory Hint van de Japan Foundation doet precies dit met een plaatje bij elke letter.

Het streepje voor lange klinkers

Katakana heeft één hulpmiddel dat hiragana normaal niet gebruikt: het streepje ー, chōon genoemd, dat de klinker ervoor lang maakt. スキー (sukī, ski) en ケーキ (kēki, cake) hebben elk een lange klinker die met het streepje is gemarkeerd. In verticaal schrift wordt het streepje ook verticaal. Het streepje duurt een hele tel, dus ケーキ is drie tellen: ke, e, ki. Je ziet het in bijna elk katakana-woord uit het Engels, omdat Engelse beklemtoonde klinkers in het Japans vaak lang worden: タクシー (takushī, taxi), チーズ (chīzu, kaas), ソース (sōsu, saus).

Lijken op elkaar: シ en ツ, en andere

De beroemdste valkuil is シ (shi) en ツ (tsu). Beide hebben twee korte streken en één lange. Bij シ staan de korte streken boven elkaar langs de linkerkant en zwaait de lange streek omhoog vanaf linksonder. Bij ツ staan de korte streken naast elkaar langs de bovenkant en valt de lange streek van rechtsboven. Denk aan シ als stijgend en ツ als dalend. Let ook op ク (ku) en タ (ta), die door één kleine streek erin verschillen, en ス (su) en ヌ (nu), waar ヌ een korte schuine streep toevoegt. ソ (so) heeft dezelfde streken als ン (n), die in de volgende eenheid komt.