Hoe Hangul werkt

Hangul werd in 1443 bewust gemaakt, en de vormen van de basismedeklinkers volgen de tong, lippen, tanden en keel die elke klank maken.

De meeste schriftsystemen groeiden eeuwenlang langzaam, en niemand kan zeggen wie ze heeft bedacht. Het Koreaanse schrift is een uitzondering. In de twaalfde maanmaand van 1443 voltooide koning Sejong van de Joseon-dynastie een nieuwe set van 28 letters en noemde die Hunminjeongeum, wat de juiste klanken om het volk te onderwijzen betekent. Drie jaar later, in 1446, legde een boek met dezelfde naam uit waar elke letter voor staat en waarom hij zijn vorm heeft. Daarvoor schreven Koreanen met Chinese karakters, die jaren kostten om te leren en slecht bij de Koreaanse taal pasten. Tegenwoordig heet het schrift Hangeul (in het Engels vaak Hangul gespeld), en Zuid-Korea viert op 9 oktober Hangul-dag ter herinnering aan het boek van 1446.

Een alfabet in blokken

Hangul is een alfabet. Elke letter staat voor één medeklinker of één klinker, zoals onze letters. Wat het anders doet lijken, is dat de letters niet in een lange rij staan. Ze zijn gegroepeerd in vierkante blokken, één blok per lettergreep. Het woord voor het schrift zelf bestaat uit twee blokken. Het eerste blok bevat drie letters, h, a en n. Het tweede bevat g, eu en l. Een lezer ziet twee vierkante vormen, maar erin zitten zes letters. Ken je de 24 basisletters en de paar manieren waarop ze stapelen, dan kun je elk Koreaans woord uitspreken, ook een woord dat je nog nooit hebt gezien.

Medeklinkers getekend naar de mond

Het boek van 1446 zegt dat de vijf basismedeklinkers afbeeldingen zijn van de spraakorganen. De letter voor g (giyeok genoemd) toont de achterkant van de tong die omhoog komt om de keel af te sluiten. De letter voor n (nieun) toont de tongpunt die de rand achter de bovenste tanden raakt. De letter voor m (mieum) is de vorm van de mond. De letter voor s (siot) is een tand. De ronde letter (ieung) is de keel. Probeer het zelf: zeg g en voel hoe je tongachterkant omhoog drukt, zeg dan n en voel hoe de punt het tandvlees raakt. Andere medeklinkers ontstonden door streepjes aan deze vijf toe te voegen voor een sterkere klank. De letter voor k is de g-letter met één extra streepje, omdat k met meer adem wordt gezegd.

Klinkers uit hemel, aarde en mens

De klinkers gebruiken een ander idee. Hun drie beginvormen zijn een ronde stip voor de hemel, een platte lijn voor de aarde en een staande lijn voor een mens. Elke andere klinker is een lange lijn met één of twee korte streepjes eraan. In handschrift en druk is de oude stip tegenwoordig een kort streepje geworden, dus een klinker als a ziet eruit als een staande lijn met een klein streepje rechts. De oorspronkelijke stipklinker zelf verdween uit het moderne Koreaans, samen met drie van de oude medeklinkers. Daarom werd de set van 28 letters uit 1443 de 24 basisletters die de Koreaanse spellingregels nu noemen: 14 medeklinkers en 10 klinkers.

De tabel toont de volledige set die je in deze cursus tegenkomt. De 24 basisletters staan eerst. Daarbovenop noemen de Koreaanse spellingregels vijf dubbele medeklinkers en elf samengestelde klinkers, geschreven door basisletters aan elkaar te zetten. Elk daarvan komt in latere eenheden voor, dus kijk nu alleen naar de vormen en merk op hoe vaak dezelfde paar streepjes terugkomen.