Het Romeinse Keizerrijk

De Muur van Hadrianus liep over 80 Romeinse mijl, 73 moderne mijl, door Noord-Brittannië. Soldaten uit drie werelddelen bewaakten hem.

Augustus: een keizer die zich niet zo noemde

Na Actium had Octavianus alle werkelijke macht, maar hij had gezien wat er met Caesar was gebeurd. In 27 v.Chr. deed hij alsof hij de macht teruggaf aan de senaat. De senaat verleende hem de erenaam Augustus, ‘de verhevene’. Het Met dateert het begin van het keizerrijk op dat jaar. Hij noemde zichzelf princeps, ‘eerste burger’, behield de oude ambten en de senaat en regeerde door zijn controle over het leger en de schatkist. Historici noemen dit stelsel het principaat. Augustus regeerde tot zijn dood in 14 n.Chr., meer dan veertig jaar. Dat was zo lang dat nog maar weinig mensen zich een werkende Republiek herinnerden. Onder hem en zijn opvolgers volgden ongeveer twee eeuwen van betrekkelijke vrede binnen de grenzen. Latere schrijvers noemden dit de Pax Romana.

Goede en slechte keizers

De familie van Augustus, de Julisch-Claudische dynastie, bracht Rome Tiberius, Caligula, Claudius, onder wie in 43 n.Chr. de verovering van Brittannië begon, en Nero, tijdens wiens regering de grote brand van Rome in 64 n.Chr. plaatsvond. Na Nero's zelfmoord eisten vier mannen in 69 n.Chr. de troon op. Vespasianus won. Hij begon in 72 n.Chr. aan het Colosseum en zijn zoon Titus voltooide het in 80 n.Chr. In 79 n.Chr., aan het begin van Titus' regering, bedolf de Vesuvius Pompeï en Herculaneum. In de 2e eeuw kozen verschillende bekwame keizers hun erfgenamen door adoptie. Trajanus, geboren in Spanje, veroverde Dacië, ongeveer het huidige Roemenië, en drong Mesopotamië binnen. Bij zijn dood in 117 n.Chr. had het rijk zijn grootste omvang ooit. Zijn opvolger Hadrianus gaf de nieuwste oostelijke veroveringen op en versterkte in plaats daarvan de grenzen.

Een grens waar je nog steeds langs kunt lopen

Hadrianus bezocht Brittannië in 122 n.Chr. Volgens English Heritage begon de bouw van zijn muur waarschijnlijk dat jaar en duurde die minstens zes jaar. De muur liep over 73 mijl, of 80 Romeinse mijl, van Wallsend aan de Tyne naar Bowness-on-Solway. Het voltooide stelsel telde 16 forten, 80 mijlkastelen, ongeveer één per Romeinse mijl, en 156 torens, met een gracht ervoor en een aarden verdedigingswerk, het Vallum, erachter. Op zijn hoogst was de muur ongeveer 4.6 meter. Hij diende minder om invasies tegen te houden dan om verkeer en handel over de grens te controleren. De soldaten waren vooral hulptroepen, geworven in provincies verspreid over Europa, Afrika en Azië.

Crisis en een nieuw soort rijk

In 212 n.Chr. gaf keizer Caracalla alle vrije mannen in het rijk het Romeinse burgerrecht. Kort daarna begon een halve eeuw van crisis, van 235 tot 284 n.Chr., met pest, inflatie, invasies en een lange reeks kort regerende keizers. De meesten waren generaals die door hun eigen troepen werden gedood. Diocletianus, keizer vanaf 284 n.Chr., herstelde de orde door het werk te verdelen: vanaf 293 n.Chr. deelden vier heersers, twee hogere en twee lagere, het rijk. Constantijn herenigde het, won in 312 n.Chr. onder een christelijk teken de Slag bij de Milvische Brug en verleende samen met zijn medekeizer in 313 n.Chr. de christenen godsdienstvrijheid. In 330 n.Chr. wijdde hij een nieuwe hoofdstad in op de plaats van Byzantium: Constantinopel, het huidige Istanbul. Latijn bleef de taal van het westen en Grieks die van het oosten, een scheiding die de toekomst zou bepalen.