edubun
Nederlands
English한국어EspañolPortuguêsFrançaisDeutschItalianoNederlandsРусскийBahasa Indonesia日本語
Home›Wereldgeschiedenis

Industriële revolutie

Van de eerste stoommachines die in 1712 water uit Engelse mijnen pompten tot elektrisch licht, auto's op lopende banden en de koolstofdioxide in de lucht van nu. In zeven hoofdstukken leer je over de stoommachine, katoenspinnerijen, spoorwegen, leven en werk in industriesteden, kinderarbeid en de wetten die haar beperkten, elektriciteit en de tweede industriële revolutie, en de erfenis van de industrie. Dateringen en cijfers komen uit de museum- en archiefbronnen die in elk hoofdstuk worden genoemd.

Voortgang

Over deze cursus

James Watts afzonderlijke condensor, gepatenteerd op 5 januari 1769, liet een stoommachine hetzelfde werk doen met ongeveer twee derde minder steenkool. Toch verdiende hij er jarenlang niets mee en nam hij werk aan als landmeter voor kanaalroutes. In een sombere bui schreef hij dat niets in het leven dwazer was dan uitvinden. Toen Watt in 1819 stierf, werd zijn zolderwerkplaats afgesloten en intact gelaten. In 1924 verhuisde de hele kamer naar het Science Museum in Londen. In de jaren 1960 zag conservator Rodney Law een klein voorwerp van messing en tin op de werkbank: Watts eerste model van de afzonderlijke condensor.

De zeven hoofdstukken beginnen met de stoommachine, vanaf de eerste machines die in 1712 water uit Engelse mijnen pompten. Dan katoenfabrieken: Richard Arkwright opende in 1771 een wateraangedreven spinnerij in Cromford met ongeveer 1000 werknemers. Bij de Rainhill-proeven in oktober 1829 reed Stephensons Rocket gemiddeld 12 mijl per uur, haalde 30 en won £500. Bij industriesteden groeit Manchester tussen 1800 en 1850 tot meer dan driemaal zijn bevolking. Bij kinderarbeid en fabriekswetten verbiedt de wet van 1833 kinderen onder negen werk in textielfabrieken. Vier inspecteurs moesten ongeveer 4000 fabrieken controleren. Elektriciteit begint bij Edisons Pearl Street-centrale, die om drie uur 's middags op 4 september 1882 ongeveer 400 lampen voedde. Tot slot vergelijk je ongeveer 280 delen per miljoen koolstofdioxide vóór industrialisatie met 422.8 in 2024.

Bronnen zijn onder meer museum- en archiefmateriaal, zoals strooibiljetten en inspecteursbrieven uit de National Archives. Elk hoofdstuk noemt de bron.

Voor je begint

In het hoofdstuk over de stoommachine komen druk, condenserende stoom en arbeid aan bod. Daarom zijn Energie en Aggregatietoestanden nuttig, maar niet verplicht. Voor de historische achtergrond leer je in Ontdekkingsreizen over de Atlantische handel en de kolonies in de eeuwen die eraan voorafgingen.

Als je klaar bent

Na afloop kun je uitleggen wat Watts aparte condensor verbeterde aan Newcomens machine, hoe de schietspoel en Arkwrights fabriek het fabrieksstelsel voortbrachten en waarom 27 september 1825 belangrijk was voor de spoorwegen. Je kunt werkdagen in Manchester beschrijven, vertellen wat John Snow over cholera vermoedde, wat de Factory Act van 1833 voor kinderen veranderde en hoe koolstofdioxide in de lucht vanaf ongeveer 280 ppm is gestegen.

  1. 1De stoommachine: Newcomen en WattMet James Watts afzonderlijke condensor, gepatenteerd op 5 januari 1769, kon een stoommachine hetzelfde werk doen met ongeveer twee derde minder steenkool.
  2. 2Katoenspinnerijen en het fabriekssysteemIn 1771 opende Richard Arkwright een wateraangedreven spinnerij in Cromford in Derbyshire. Toen hij er meer fabrieken bouwde, groeide zijn personeelsbestand in Cromford tot ongeveer 1000 mensen.
  3. 3Spoorwegen: van Locomotion tot de gouden spoorpenBij de Rainhillproeven in oktober 1829 reed Stephensons Rocket gemiddeld 12 mijl per uur, haalde 30 en won voor zijn bouwers een prijs van £500.
  4. 4Industriesteden en de werkdagManchester, het centrum van de katoenindustrie, zag zijn bevolking tussen 1800 en 1850 meer dan verdrievoudigen.
  5. 5Kinderarbeid en de fabriekswettenVolgens de Britse Factory Act van 1833 mocht geen kind onder de negen in een textielfabriek werken. Vier inspecteurs werden aangesteld om de wet in ongeveer 4000 fabrieken te handhaven.
  6. 6Elektriciteit en de tweede industriële revolutieOp 4 september 1882, om drie uur 's middags, begon Edisons centrale in Pearl Street in New York elektriciteit te leveren aan ongeveer 400 lampen.
  7. 7De erfenis van de industriële revolutieVóór de industriële revolutie bevatte de lucht ongeveer 280 deeltjes koolstofdioxide per miljoen. In 2024 was het wereldgemiddelde 422.8.

Verwante cursussen

  • Oude beschavingen
    De eerste steden ontstonden langs rivieren: de Tigris en de Eufraat, de Nijl, de Indus en de Gele Rivier. In acht hoofdstukken ontdek je hoe deze samenlevingen landbouw bedreven, bouwden, schreven, wetten maakten en metaal bewerkten, met kaarten, tijdlijnen en flitskaarten. Dateringen van vóór ongeveer 1000 v.Chr. zijn bij benadering. Elk hoofdstuk vermeldt waarover wetenschappers van mening verschillen.
  • Griekenland en Rome
    Van de Griekse stadstaten van de 8e eeuw v.Chr. tot het einde van het West-Romeinse Rijk in 476 n.Chr. In acht hoofdstukken leer je over Sparta en de kolonies, de Atheense democratie, de Perzische Oorlogen, Alexander de Grote, de Romeinse Republiek, het keizerrijk, Romeinse techniek en de val van het Westen, met kaarten, tijdlijnen en flitskaarten. Getallen uit de oudheid, zoals legersterktes, komen van schrijvers als Herodotus en zijn vaak omstreden. Elk hoofdstuk vermeldt dat waar het van belang is.
  • Middeleeuwen
    Van het einde van het West-Romeinse Rijk in 476 tot de decennia rond 1500. In acht hoofdstukken leer je over Europa na Rome, Byzantium, de islamitische wereld en haar geleerden, heren en boeren, de kruistochten, het Mongoolse Rijk, de Zwarte Dood en het einde van de middeleeuwen, met kaarten, tijdlijnen en flitskaarten. Aantallen doden en legersterktes zijn schattingen. Elk hoofdstuk vermeldt waarover historici van mening verschillen.
  • Het tijdperk van de ontdekkingsreizen
    Van de specerijenmarkten rond de Indische Oceaan in de 15e eeuw (jaren 1400) tot de nieuwe wereldkaarten van de 16e eeuw (jaren 1500). In zeven hoofdstukken leer je over de specerijenhandel, instrumenten en schepen voor lange zeereizen, de reizen van Da Gama, Columbus en Magellaan, de Columbiaanse uitwisseling, de trans-Atlantische slavenhandel, kolonies en het verzet ertegen, en de veranderende wereldkaart. Cijfers over de slavenhandel komen uit de Trans-Atlantic Slave Trade Database. Andere getallen zijn schattingen; elk hoofdstuk vermeldt waarover historici van mening verschillen.
Bronnen van deze cursus (20)
  • Science Museum blog, "James Watt and the separate condenser" (5 January 2019, Ben Russell) and Science Museum Group Collection records for James Watt, Rocket (co26704) and the Huskisson memorial
  • University of Glasgow, "James Watt and the Newcomen Engine"
  • Railway Museum, "Stephenson’s Rocket, Rainhill and the rise of the locomotive"
  • Science and Industry Museum, "Making the Liverpool and Manchester Railway"
  • Locomotion (Shildon)
  • "Locomotion No.1"
  • The National Archives (UK)
  • "1833 Factory Act" education resource and source 1, and "Why did the Luddites protest?"
  • UK Parliament Living Heritage, "The 1833 Factory Act" and "Coal mines"
  • Library of Congress, National Child Labor Committee collection (Lewis Hine)
  • "Ford implements the moving assembly line" and "Invention of the Telephone"
  • Smithsonian National Museum of American History, Bell experimental telephone (nmah_689864)
  • US National Archives, "Eli Whitney’s patent for the cotton gin"
  • ETHW (IEEE)
  • "Milestones: Pearl Street Station, 1882"
  • Cromford Mills (cromfordmills.org.uk)
  • NOAA Climate.gov, "Climate change: atmospheric carbon dioxide" (2025) and NOAA GML trends
  • Britannica, "Bessemer process"
  • PMC 7150208, "John Snow, cholera, the Broad Street pump"
  • Natural Earth coastlines (public domain).

Geraadpleegd: 2026-10-17