Liaison, elisie en ritme

Les amis klinkt als lee-za-mie: de stomme s wordt hoorbaar als z en verbindt zich met het volgende woord.

In gesproken Frans staan woorden niet los. Ze lopen samen in vloeiende groepen door drie gewoonten: elisie, waarbij een klein woord zijn klinker verliest; enchaînement, waarbij een eindmedeklinker naar het volgende woord schuift; en liaison, waarbij een stomme eindmedeklinker klinkt doordat er een klinker volgt. Daarom kan een zin die je perfect leest als één lang woord klinken. Deze verschijnselen leren helpt bij luisteren én spreken.

Elisie

Enkele korte woorden verliezen hun laatste klinker vóór een woord met een klinker of stomme h. Een apostrof vervangt de verdwenen klinker. Le en la worden l’: l’ami (de vriend), l’école, l’hôtel. Je wordt j’: j’aime (ik houd van), j’habite (ik woon). Hetzelfde gebeurt met me, te, se, ne, de en que: c’est (het is), n’est, d’accord (oké), qu’il. Si (als) verkort alleen vóór il en ils, vandaar dat ‘alstublieft’ s’il vous plaît is. Elisie is verplicht. Le ami of je aime schrijven is fout, en uitspreken klinkt voor elke Franstalige verkeerd. Vóór een aangeblazen h is er geen elisie: le héros, la honte.

Enchaînement

Eindigt een woord op een toch al uitgesproken medeklinker en begint het volgende met een klinker, dan schuift die medeklinker op en begint de volgende lettergreep. Il arrive (hij komt aan) klinkt als ie-la-riev en avec elle (met haar) als a-ve-kèl. Er wordt niets nieuws uitgesproken; de klanken worden alleen anders gegroepeerd. Daarom beginnen Franse lettergrepen zo vaak met een medeklinker en zijn woordgrenzen eerst moeilijk te horen.

Liaison

Liaison gaat verder. Een gewoonlijk stomme eindmedeklinker klinkt doordat het volgende woord met een klinker of stomme h begint. Sommige letters veranderen daarbij van klank: s en x worden z en d wordt t. Les amis klinkt als lee-za-mie, deux heures (twee uur) als deu-zeur, un ami als u-na-mie, petit ami als pe-tie-ta-mie en grand homme als grã-tom. Français interactif van de University of Texas deelt liaisons in drie soorten in. Sommige zijn verplicht: na een bepaler (les enfants, un ami), tussen voornaamwoord en werkwoord (nous avons, ils ont), tussen een bijvoeglijk naamwoord en het volgende zelfstandig naamwoord (les petites annonces), na korte voorzetsels en bijwoorden (chez eux, très utile) en bijna altijd na être (c’est impossible).

Andere liaisons zijn verboden. Na et (en) is er nooit liaison: un homme et une femme heeft geen verbinding na et. Ook niet vóór een aangeblazen h (les haricots), tussen een enkelvoudig zelfstandig naamwoord en het volgende bijvoeglijk naamwoord (un client honnête) of na een persoonsnaam (Vincent est policier). Een derde groep is optioneel, bijvoorbeeld na pas, trop en plus: pas encore kan met of zonder s klinken. Optionele liaisons komen vaker voor in zorgvuldige of formele spraak dan in informele gesprekken.

Ritme

Het Engels beklemtoont één lettergreep per woord: PA-ris, ba-NA-na. Het Frans geeft lettergrepen ongeveer dezelfde lengte en verlengt de laatste van elke woordgroep iets. Paris is alleen pa-RIS in die zin dat de laatste lettergreep wat langer duurt; er is geen zware tel. In Je voudrais un café, s’il vous plaît valt het gewicht op het einde van elke groep, ca-FÉ en PLAÎT, niet op elk woord. Lettergrepen gelijkmatig uitspreken maakt je Frans natuurlijker dan het verbeteren van welke afzonderlijke klank ook.