Sejong en Hunminjeongeum

Sejong ontwierp in de winter van 1443 28 letters. Drie jaar later, in de negende maanmaand van 1446, verscheen het verklarende boek.

Vóór de jaren 1440 spraken Koreanen Koreaans, maar schreven ze Klassiek Chinees. Duizenden Chinese tekens leren kostte jaren, dus lezen en schrijven waren vooral voor de geschoolde elite. Boeren, kooplieden en de meeste vrouwen hadden geen praktische manier om op te schrijven wat ze wilden zeggen, en zelfs geleerden moesten hun eigen spraak in een vreemde schrijftaal vertalen. Sejong, de vierde koning van Joseon, wilde die kloof dichten met een alfabet dat was gemaakt voor de klanken van het Koreaans.

Een koning die graag mat

Sejong regeerde van 1418 tot 1450. Hij stichtte Jiphyeonjeon, de geleerdenhal in Gyeongbokgung, waar jonge geleerden studeerden en hofboeken maakten. Er kwamen ook instrumenten voor tijd en hemelobservatie. Jang Yeong-sil en anderen voltooiden in 1433 Jagyeongnu, een waterklok die zelf bellen, trommels en gongs aansloeg; gebruik begon in 1434. Datzelfde jaar verschenen halfronde zonnewijzers, angbu ilgu, op een drukke brug en voor Jongmyo, zodat voorbijgangers de tijd konden aflezen.

Achtentwintig letters

De Annalen melden dat de koning in de twaalfde maanmaand van 1443 zelf 28 letters maakte en ze Hunminjeongeum noemde, ‘de juiste klanken om het volk te onderwijzen’. Het waren 17 medeklinkers en 11 klinkers. Vier ervan raakten later in onbruik, daarom schrijft modern Koreaans met 24 basisletters. Het bijzondere van dit systeem is dat de vormen niet willekeurig zijn. Het boek waarin de letters werden voorgesteld, legt uit hoe elke letter is ontworpen.

De vijf basismedeklinkers bootsen de vorm na van de spraakorganen bij het maken van elke klank. De g-letter toont de achterkant van de tong die omhoogkomt om de keel af te sluiten. De n-letter toont de tongpunt tegen de rand achter de boventanden. De m-letter is de omtrek van de mond, de s-letter een tand en de cirkel staat voor de keel. Andere medeklinkers ontstonden door voor sterkere klanken strepen aan deze vijf toe te voegen. De klinkers beginnen met drie elementen: een punt voor de hemel, een horizontale lijn voor de aarde en een verticale lijn voor een staand mens.

Het boek uit 1446

In de negende maanmaand van 1446 verscheen een met houtblokken gedrukt boek, eveneens Hunminjeongeum genoemd, dat het nieuwe schrift presenteerde. Tegenwoordig heet het meestal de Haerye-editie: de uitgave met uitleg en voorbeelden. Het heeft twee delen: de eigen tekst van de koning met het doel en de klankwaarde van elke letter, en een langer commentaar van acht Jiphyeonjeon-geleerden onder leiding van Jeong In-ji. Ongeveer 500 jaar was geen exemplaar bekend. In 1940 werd er een in Andong gevonden. Het is nu een Nationale Schat in het Kansong Art Museum. UNESCO nam het in 1997 op in het Memory of the World Register.

Hieronder staat het voorwoord tweemaal: eerst het Klassiek-Chinese origineel in korte zinsdelen, daarna de betekenis in gewone moderne taal. Lees beide enkele keren. Verberg met de knop woorden en vul ze uit je geheugen in.