Het oude Egypte en de Nijl

De Grote Piramide was 146 meter hoog. Meer dan 3800 jaar lang was geen gebouw hoger.

Een rivier in de woestijn

Buiten een smalle kuststrook valt in Egypte vrijwel geen regen. De landbouwgrond vormde een smal groen lint langs de Nijl, met daarnaast de waaiervormige delta waar de rivier zich vóór de Middellandse Zee vertakt. Elke zomer zorgden zware regens ver naar het zuiden, in het Ethiopisch Hoogland, voor een hogere waterstand. Van ongeveer juli tot september overstroomde de Nijl de dalbodem en liet een laag donker slib achter. Egyptenaren noemden hun land naar deze bodem Kemet, ‘het zwarte land’, en de woestijn het rode land. De Griekse geschiedschrijver Herodotus herhaalde een oudere uitspraak dat Egypte een geschenk van de rivier was. De jaarlijkse overstroming hield aan totdat de Hoge Aswandam, voltooid in 1970, het water tegenhield.

Twee landen worden één

Vóór ongeveer 3100 v.Chr. waren er twee rijken: Opper-Egypte in het zuiden, stroomopwaarts, en Neder-Egypte in de delta. Volgens de Egyptische overlevering verenigde een koning uit het zuiden ze. Op een bewerkt stenen palet staat de naam van koning Narmer. Aan de ene kant draagt hij de witte kroon van het zuiden, aan de andere de rode kroon van het noorden. Latere farao's droegen een dubbele kroon waarin beide waren verenigd. Het gebruik om koningen in genummerde dynastieën in te delen, komt van Manetho, een Egyptische priester die in de 3e eeuw v.Chr. een geschiedenis in het Grieks schreef.

Het Oude, Midden- en Nieuwe Rijk

Historici verdelen de lange geschiedenis van Egypte in rijken, perioden met een sterk centraal gezag, afgewisseld met tussenperioden waarin de macht verdeeld was. Het Met hanteert deze dateringen: het Oude Rijk ongeveer 2649 tot 2150 v.Chr., de tijd van de piramiden; het Middenrijk ongeveer 2030 tot 1640 v.Chr.; en het Nieuwe Rijk ongeveer 1550 tot 1070 v.Chr., toen Egypte een rijk bestuurde dat tot in de Levant en Nubië reikte. Andere musea en schoolboeken wijken enkele tientallen jaren af, omdat Egyptenaren jaren per regering telden en de duur van sommige regeringen onbekend is.

De Grote Piramide

De Grote Piramide van Gizeh werd in de 26e eeuw v.Chr. gebouwd voor koning Cheops van de 4e dynastie. Hij was 146 meter hoog en bleef meer dan 3800 jaar het hoogste door mensen gemaakte bouwwerk. De bouwers waren geen geketende slaven, zoals oude films graag lieten zien. Bij opgravingen bij Gizeh is een nederzetting voor de arbeiders gevonden, met bakkerijen en brouwerijen. Ook zijn begraafplaatsen aangetroffen waar arbeiders dicht bij het monument van de koning werden begraven. Dit wijst op georganiseerde werkploegen die door de staat werden gevoed en gehuisvest.

Schrift, graven en dagelijks leven

Volgens het British Museum ontstond het schrift in Egypte rond 3250 v.Chr., vrijwel tegelijk met dat in Mesopotamië, om de opslag en verdeling van goederen te organiseren. Hiërogliefen werden op monumenten gebeiteld, terwijl schrijvers sneller met verbonden schrifttekens op papyrus schreven. Veel van wat bewaard is gebleven, komt uit graven. Egyptenaren geloofden namelijk dat de doden hun lichaam, voedsel, meubels en toverspreuken nodig hadden in het hiernamaals. Daarom staan museumzalen vol mummies en beschilderde graven, hoewel de meeste Egyptenaren hun leven doorbrachten met landbouw, belasting in graan betaalden en gezinnen grootbrachten in dorpen van leemsteen.

Het graf van Toetanchamon, die ongeveer van 1336 tot 1327 v.Chr. regeerde, werd in 1922 vrijwel ongeschonden gevonden door Howard Carter en Lord Carnarvon. Later heersten de Perzen over Egypte en vervolgens, na Alexander de Grote, de Griekstalige Ptolemaeën. Cleopatra VII, de laatste van hen, stierf in 30 v.Chr. en Egypte werd een Romeinse provincie.