Eenheidstarieven en eenheidsprijzen
750 gram voor 4.80 is per gram goedkoper dan 500 gram voor 3.40, hoewel de grote verpakking meer kost.
Twee zakken rijst in het schap
Stel je twee zakken rijst op een winkelschap voor. De ene bevat 500 gram voor 3.40 dollar, de andere 750 gram voor 4.80. De grotere zak kost meer. Is de kleinere daarom voordeliger? Hier niet. Je vindt het antwoord door elke prijs om te rekenen naar dezelfde hoeveelheid rijst. Die stap heeft een naam en is het onderwerp van deze pagina: een eenheidstarief.
Kilometer per uur, dollar per gram
Een verhouding vergelijkt gelijke eenheden. Vaak vergelijk je verschillende: kilometer en uur, dollar en gram, woorden en minuten. OpenStax noemt dit rate, hier tarief: hoeveelheden met verschillende eenheden vergelijken, meestal als breuk mét eenheden. 300 kilometer in 4 uur is 300 km / 4 h.
300 km in 4 uur wordt 75 km in één uur
Een eenheidstarief is een verhouding met 1 eenheid in de noemer. Je vindt het door de teller door de noemer te delen. Bij 300 km in 4 uur krijg je 300 ÷ 4 = 75 km per 1 uur, geschreven als 75 km/h. Uurloon is ook een eenheidstarief: 384 dollar voor 32 uur werk geeft 384 ÷ 32 = 12 dollar per uur. Eenheidstarieven zijn handig omdat je er direct mee kunt vermenigvuldigen. Met 75 km/h leg je in 3 uur 3 × 75 = 225 km af.
De laagste prijs per ei wint
Een eenheidsprijs is een eenheidstarief dat de prijs per stuk of per eenheid gewicht of volume geeft. Twaalf eieren voor 3.60 dollar geeft 3.60 ÷ 12 = 0.30 dollar per ei. Volgens OpenStax is het product met de laagste eenheidsprijs voordeliger. De meeste supermarkten vermelden die op het schap. Zuid-Korea legt dit vast in de overheidsrichtlijn Price Display Guidelines, met een lijst producten die een eenheidsprijs moeten tonen. Een herziening in april 2025 breidde die lijst uit van 84 naar 114 productsoorten en stond uitzonderingen toe op de eenheid: folie wordt per meter geprijsd, maar papierfolie in vellen mag per vel worden geprijsd.
Vergelijk een zak rijst van 500 gram voor 3.40 dollar met een zak van 750 gram voor 4.80 dollar. Per gram is dat 3.40 ÷ 500 = 0.0068 en 4.80 ÷ 750 = 0.0064. Omdat die getallen klein zijn, gebruiken schaplabels vaak 100 gram als eenheid: 0.68 dollar per 100 g tegenover 0.64 dollar per 100 g. De grotere zak is dus voordeliger, met 4 cent verschil per 100 gram. Groter is per eenheid vaak goedkoper, maar niet altijd. Daarom moet je controleren.
Minuten per kilometer of kilometer per minuut?
Elk tarief kan omgekeerd. Een loper doet 10 km in 50 minuten: 10 ÷ 50 = 0.2 km per minuut of 50 ÷ 10 = 5 minuten per kilometer. Beide kloppen. Kies de ‘per’-eenheid uit de vraag. ‘Hoe ver in 30 minuten?’ vraagt km per minuut: 0.2 × 30 = 6 km. ‘Hoe lang voor 7 km?’ vraagt minuten per km: 5 × 7 = 35 minuten.
Woorden als per, in en voor wijzen op een tarief. OpenStax geeft een test: dezelfde soort eenheden betekent verhouding, verschillende betekent tarief. Beide schrijf je als breuk.
Eenheidstarief = teller ÷ noemer. Eenheidsprijs = totale prijs ÷ aantal eenheden. De laagste eenheidsprijs is voordeliger.
- 255 km in 3 uur. Eenheidstarief?
- 630 dollar voor 35 uur werk. Uurloon?
- 6 flessen voor 4.50 dollar. Prijs per fles?
- 24 rollen voor 9.99 dollar. Prijs per rol afgerond op centen?
- Welke aankoop is voordeliger?
- 400 g voor 2.80
- 600 g voor 4.50
- Een auto verbruikt 6 liter per 100 km. Hoeveel liter voor 350 km?
- Een printer drukt 120 pagina's in 8 minuten. Pagina's per minuut?
- Een loper houdt 6 minuten per km aan. Hoe lang voor 8 km?
- Wat is een tarief in plaats van een verhouding?
- 3 koppen meel tot 1 kop suiker
- 80 km in 2 uur
- 12 jongens tot 18 meisjes
- 1.2 kg appels kost 3 dollar. Prijs per kilogram?
- 1 kg voor 6.00 of 500 g voor 3.20? ‘3.20 ÷ 500 = 0.0064 is veel kleiner dan 6, dus de kleine zak is goedkoper.’ Het ene getal is per gram, het andere per kilogram. In dezelfde eenheid kost de kleine zak 6.40 per kg, dus de zak van 1 kg is goedkoper.
- 500 g voor 3.40 berekenen als 500 ÷ 3.40 ≈ 147 ‘dollar per gram’. Je deelt andersom: 147 is gram per dollar. Prijs per gram is prijs ÷ gram: 3.40 ÷ 500 = 0.0068.
- ‘5 minuten per km, dus in 30 minuten loop ik 5 × 30 = 150 km.’ De eenheid na ‘per’ moet bij de vraag passen. Dertig minuten vraagt km per minuut (0.2): 0.2 × 30 = 6 km, ook te vinden met 30 ÷ 5.
- ‘De grootste verpakking is altijd voordeliger.’ Vaak wel, niet altijd. Bereken beide eenheidsprijzen voordat je kiest.
- Een tarief vergelijkt hoeveelheden met verschillende eenheden.
- Een eenheidstarief heeft 1 eenheid als noemer: deel teller door noemer.
- Vergelijk eenheidsprijzen; de laagste is voordeliger.
- Keer een tarief om als de vraag ‘per’ de andere eenheid vraagt.
Bronnen van deze cursus (11)
- Curriculum: 교육부 고시 제2022-33호 [별책 8] 수학과 교육과정 (ncic.re.kr/inv/org/download.do?year=2022&seq=10003559&orgType=ogi4, PDF read 2026-10-19: 초등학교 3~4학년군 [4수03-16] 1 cm와 1 mm, 1 km와 1 m의 관계; 5~6학년군 [6수01-09] 분수의 곱셈, [6수02-02] 비, [6수02-03] 비율, [6수02-04] 비례식, [6수02-05] 비례배분, 용어 비·기준량·비교하는 양·비율·백분율·비례식·비례배분·:·%; 중학교 1~3학년군 [9수02-07] 정비례·반비례(해설: 속력과 거리, 속력과 시간), [9수03-12] 닮음비; 고등학교 진로 선택 직무 수학 [12직수02-01] 해설 단위가격·단가, [12직수03-03] 해설 지도의 축척)
- Textbook: OpenStax, Prealgebra 2e (Marecek, Anthony-Smith, Honeycutt Mathis, 2020)
- sections 5.6 Ratios and Rate, 6.5 Solve Proportions and their Applications (Key Concepts)
- 9.7 Use the Distance, Rate, and Time Formula (openstax.org/books/prealgebra-2e/pages/5-6-ratios-and-rate, /6-key-concepts, /9-7-solve-a-formula-for-a-specific-variable, checked 2026-10-17)
- Textbook companion: EBS 『만점왕 수학 6-1』 4. 비와 비율 (2020, 2015 개정 교육과정 교과서 학습서; livedown2.ebs.co.kr/ebsvod/elmt/live/만점왕수학6-1-4주.pdf, checked 2026-10-19: 기호 :의 오른쪽이 기준량, 「~에 대한」 읽기, 걸린 시간에 대한 간 거리의 비율, 비율이 쓰이는 예로 지도의 축척)
- USGS Fact Sheet 015-02 "Map Scales" (pubs.usgs.gov/fs/2002/0015/report.pdf, checked 2026-10-17)
- USGS FAQ "Why are USGS topographic maps called quadrangles?" (usgs.gov/faqs, checked 2026-10-17)
- NIST Handbook 44 Appendix C, 1 mile = 1.609344 km and 1 inch = 2.54 cm exactly (nist.gov, checked 2026-10-17)
- 산업통상자원부 보도자료 「산업부, 가격표시제 실시요령 개정」 2025-04-02 (motir.go.kr, 단위가격 표시품목 84개 → 114개, checked 2026-10-19)
- 교육부 공식 블로그 「이상한 지하철 노선도」 2016-02-02 (if-blog.tistory.com/6161, 서울 지하철 1호선 노선도와 실제 노선 비교, checked 2026-10-19)
- History block only: USGS FAQ "When was the 1:24,000-scale topographic map series completed?" (usgs.gov/faqs, checked 2026-10-17)
Geraadpleegd: 2026-10-17