Begroetingen door de dag

Bonjour opent een gesprek en bonne journée sluit het af: ze lijken op elkaar, maar zijn niet uitwisselbaar.

Het Engels heeft good morning, good afternoon en good evening. Het Frans deelt de dag anders in. Bonjour dekt de ochtend en middag en bonsoir neemt het 's avonds over. Daarnaast is er een tweede groep uitdrukkingen die geen begroetingen zijn maar wensen bij afscheid: bonne journée, bonne soirée, bonne nuit. Beide groepen verwarren is een van de meest voorkomende beginnersfouten. Hier leer je ze onderscheiden.

Bonjour en bonsoir

Bonjour gebruik je vanaf het wakker worden tot de avond. Er is geen apart ‘goedemorgen’ in standaard-Frans en geen begroeting voor de middag. Bonsoir (goedenavond) begint wanneer de avond aanbreekt. Er is geen officieel uur: veel mensen schakelen rond zes uur over, anderen als het donker wordt, dus 's winters kan het eerder zijn. Twijfel je, dan is bonjour laat in de middag nooit echt fout. Anders dan bonjour kun je bonsoir zowel bij ontmoeten als bij afscheid in de avond gebruiken, zoals het OQLF aangeeft.

Begroetingen en wensen

Het OQLF maakt een duidelijk onderscheid tussen begroetingen (formules de salutation) en wensen (formules de souhait). Bonjour en bonsoir begroeten. Bonne journée (fijne dag), bonne soirée (fijne avond), bon après-midi (fijne middag), bonne fin de journée (nog een fijne dag) en bonne nuit (welterusten) zijn wensen die een gesprek afsluiten. Je loopt dus met bonjour een winkel binnen en met bonne journée naar buiten. Bij aankomst bonne journée zeggen klinkt even vreemd als bij binnenkomst ‘fijne dag verder’ zeggen. Bonne nuit is voor het slapengaan, niet als algemeen afscheid na zonsondergang: na een etentje zeg je bonsoir of bonne soirée, en bonne nuit alleen tegen iemand die gaat slapen.

Hetzelfde patroon geldt voor andere dagelijkse wensen: bon appétit (eet smakelijk), bon week-end, bonnes vacances (fijne vakantie), bon voyage. Let op: bon wordt bonne vóór vrouwelijke woorden zoals journée, soirée en nuit. Je hoorde het verschil in de uitspraakcursus: bon heeft een neusklinker, bonne een gewone klinker en een echte n.

Hetzelfde onderscheid zie je in e-mails en berichten. Bonjour met een naam is een gebruikelijke vriendelijke opening voor iemand die je kent. Bonsoir werkt hetzelfde als je laat op de dag schrijft. Aan het einde vervangt een wens de begroeting: Bonne journée, Bonne fin de journée of Bon week-end, gevolgd door je naam. Een wens aan het begin van een bericht zou net zo vreemd overkomen als in een gesprek.