Neusklinkers

Vin (wijn), vent (wind) en vont (zij gaan) verschillen alleen in hun neusklinker en geen ervan eindigt op een n-klank.

Neusklinkers zijn de klanken waaraan de meeste mensen denken bij het Frans: bon, vin, blanc. Je spreekt ze uit met lucht die tegelijk door neus en mond stroomt. TV5Monde legt het eenvoudig uit in uitspraaklessen: zeg lang aaa en laat de lucht dan ook door je neus gaan. Voeg beslist geen medeklinker toe. De geschreven n of m is alleen een signaal; de tong raakt het gehemelte niet voor een n en er is geen ng aan het einde zoals in het Nederlandse ‘zing’.

Drie of vier klanken

Leerboeken noemen vier neusklinkers. De eerste schrijf je an, am, en of em, zoals in enfant (kind), temps (tijd), chambre (slaapkamer) en France. De tweede schrijf je in, im, ain, ein of yn: vin (wijn), simple, pain (brood), plein (vol), sympa (aardig). De derde is on of om: bon (goed), nom (naam), onze (elf). De vierde is un of um, zoals un (één) en parfum. Veel sprekers in Frankrijk zeggen un nu met dezelfde klinker als in, zodat brun (bruin) en brin (grasspriet) hetzelfde klinken. Anderen onderscheiden ze. Beide worden begrepen.

De drie klanken die iedereen onderscheidt leer je het makkelijkst samen: vin, vent, vont. Open voor an de mond wijd, zoals bij a, met de achterkant van de tong laag. Spreid voor in de lippen iets, zoals bij è. Rond voor on de lippen strak, bijna zoals bij ou. Laat de lucht dan door je neus gaan. Jezelf opnemen en vergelijken is de beste test, want de drie lopen makkelijk door elkaar.

m vóór p en b

De spelling verandert vóór p en b van n in m, zoals de les van TV5Monde aangeeft: printemps (lente), décembre, ambulance, simple, nombre (getal). Maar orange en chanson (lied) behouden n omdat er geen p of b volgt. De klank verandert niet, alleen de letter.

Wanneer een klinker niet nasaal is

Om een neusklinker te herkennen kijk je naar wat na n of m komt. Staat die aan het woordeinde of volgt een andere medeklinker, dan is de klinker nasaal: bon, un, fin, plein, chambre. Volgt een klinker of is de medeklinker dubbel, nn of mm, dan is de klinker gewoon en spreek je n of m uit: bonne, une, fine, pleine, comme. Daarom klinken veel mannelijke en vrouwelijke paren zo anders: bon en bonne (goed), un en une (één, een), américain en américaine, italien en italienne. De mannelijke vorm heeft een neusklinker, de vrouwelijke een gewone klinker gevolgd door een echte n.