Accenttekens

De circumflex in forêt markeert een s die het Frans eeuwen geleden verloor: het Engels behield hem in forest.

Het Frans gebruikt vijf tekens op letters, en geen ervan geeft klemtoon aan zoals in het Engels. Sommige veranderen de klinkerklank, andere scheiden twee klinkers en weer andere onderscheiden alleen woorden die anders hetzelfde ogen. De Académie française benadrukt dat ze bij de spelling horen en geen versiering zijn: volgens haar heeft het accent volledige spellingwaarde, en weglaten vertraagt het lezen en kan misleiden. Dat geldt ook voor hoofdletters, dus de Académie beveelt aan ook op hoofdletters É, À en Ç te schrijven.

Accent aigu en accent grave

Het accent aigu helt naar rechts en staat alleen op e: é. Het geeft een gesloten klank, dicht bij de ee van ‘zee’, maar zonder glijden: café, été (zomer), école (school), étudiant (student). Het accent grave helt naar links. Op e geeft het een open klank zoals de e in ‘bed’: père (vader), mère (moeder), très (heel). Vergelijk de twee e-klanken in élève (leerling): de eerste is gesloten, de tweede open.

Op a en u verandert het accent grave de klank helemaal niet. Het onderscheidt alleen woorden. A zonder accent is een vorm van avoir (il a, hij heeft), terwijl à een voorzetsel is (à Paris, in Parijs). La is het lidwoord ‘de’, là betekent ‘daar’. Ou betekent ‘of’ en où ‘waar’; où is het enige Franse woord met ù.

De circumflex

De circumflex (accent circonflexe) lijkt op een dakje en kan op elke klinker staan: â, ê, î, ô, û. Op e geeft hij de open klank van è: fête (feest), forêt (bos), tête (hoofd). Vaak markeert hij een letter die vroeger werd geschreven en later wegviel, meestal een s. Je ziet die s terug in Engelse woorden die werden geleend voordat de s verdween: hôpital en hospital, forêt en forest, île en isle, fête en feast, château en castle. Herken je die verbinding, dan kun je de betekenis van veel Franse woorden raden.

Trema en cedille

Het trema (tréma) bestaat uit twee puntjes die aangeven dat je een klinker apart uitspreekt in plaats van met de buur samen. Mais (maar) heeft de klank van è, terwijl maïs (maïs) klinkt als ma-ies. Andere voorbeelden zijn Noël (Kerstmis), naïf (naïef) en de voornaam Loïc. De cedille (cédille) is het haakje onder ç. Hij staat alleen op c, vóór a, o of u, en laat c als s klinken: ça (dat), garçon (jongen), français (Frans), leçon (les), reçu (ontvangen). Zonder haakje zou ca als ka gelezen worden.